Oss staat opnieuw voor een economische omschakeling. Niet alleen zorgt de wereldwijde economische crisis nu voor minder banen, er tekent zich ook een blijvend verlies aan werkgelegenheid af.
Zie ook:
Postbodes en procesoperators lijken bijna overbodig geworden en ook onderzoekers en ontwikkelaars van nieuwe producten vrezen voor hun baan. Hoe vangen we deze mensen op? Maar ook: hoe realiseren we een omschakeling waarmee we zicht houden op een welvarende toekomst in Oss en omgeving?
Deskundigen spreken bij zo’n omschakeling van een ‘economische transitie’. Een verschijnsel dat we in de afgelopen halve eeuw al enkele keren hebben meegemaakt en een goede wending hebben gegeven. Dan gaat het om de omschakeling na de oorlog van een agrarische naar een moderne industriële samenleving; het tijdperk van de onlangs overleden burgemeester Louis Jansen. Later in de jaren tachtig verdwenen er veel banen in de traditionele tapijt- en de vleesverwerkende industrie. Dat kon geleidelijk aan worden opgevangen door nieuwe bedrijven in de metaal, voedselproductie en ook steeds meer in de handel en dienstverlening. Door de snelle economische groei na het jaar 2000 groeide ook in deze regio de bedrijvigheid heel hard en nam het aantal banen fors toe. Daardoor bleef verborgen dat in de moderne wereldwijde economie een deel van onze maakindustrie behoorlijk kwetsbaar was geworden. De crisis waar we nu mee te maken hebben, maakt die kwetsbaarheid versneld zichtbaar.
Het uit deze eigen Osse industriële ontwikkeling voortgekomen Organon, een topbedrijf, leek daarbij altijd een rots in de branding. Maar Organon is via AkzoNobel, Schering Plough en nu MSD speelbal geworden in een woelige belangenstrijd waarbij de beslissingen uitsluitend in Amerika worden genomen. Dit keer is het geen nieuwe technologie die er bijvoorbeeld voor zorgt dat minder drukwerk nodig is of dat nog nauwelijks post hoeft te worden bezorgd. Wel globalisering: een verschuiving van economische macht. Deze komt steeds meer te liggen bij een kleine groep mensen die over de wereldwijde inzet van kapitaal beslissen. Als gemeente of regio kun je pech hebben en tamelijk machteloos aan de zijlijn staan. Wat niet wegneemt dat we als samenleving, de overheden voorop, een verantwoordelijkheid hebben om te zorgen voor opvang en ondersteuning. Collega-wethouder Jan van Loon van Economische Zaken werkt met bedrijven en anderen aan de ontwikkeling van een nieuw economisch perspectief. Want dit moet een regio blijven waar in een gezamenlijke verantwoordelijkheid aan de toekomst wordt gewerkt en waar werknemers en bedrijven veiligheid en zekerheid kunnen vinden.
Dit alles verstoort onze regionale arbeidsmarkt stevig. Er dreigt een snelle toename van de werkloosheid. In discussies over de toekomstige arbeidsmarkt hoor je steeds meer dat werknemers een stuk ‘flexibeler’ zullen moeten worden. Sneller kunnen wisselen tussen de ene baan en de andere, bereid om zich te blijven scholen en breder inzetbaar zijn. Maar ook met minder zekerheid, minder bescherming en wellicht ook voor een lagere beloning. De gemeente is veel meer dan vroeger verantwoordelijk voor de werking van de lokale en regionale arbeidsmarkt. Maar tegelijk heeft diezelfde gemeente geen directe invloed op de vraag naar werknemers.
Gemeente Oss en UWV werkbedrijf werken samen op het Werkplein Maasland om zo veel mogelijk mensen te begeleiden naar werk. Niet alleen voor getroffen werknemers van Organon, maar alle inwoners die een baan zoeken. Het Werkplein krijgt daarbij steun van het Mobiliteitscentrum in Den Bosch. Er is ook contact met de andere Werkpleinen in de regio. Roepen om flexibilisering is tamelijk gemakkelijk. Voor heel veel werknemers, zeker als ze wat minder hoog geschoold zijn, is het een hele opgave en een forse bedreiging. Door de inzet van het Werkplein voor bemiddeling en (om)scholing willen we de vereiste ‘bewegingen’ toch voor iedereen mogelijk te maken.
Komende dinsdag is er in De Groene Engel in Oss een Pact Café met als thema ‘fatsoenlijk flexibiliseren’. Een initiatief van het provinciaal arbeidsmarktoverleg waar ook de gemeente Oss deel van uitmaakt. De provincie ondersteunt hierbij ook het arbeidsmarktbeleid in deze regio. Als gemeente Oss doen we een beroep op de provincie om deze regio daadwerkelijk te ondersteunen bij de economische omschakeling die we moeten maken. Een opgave te groot voor een gemeentelijke overheid alleen. Dat vraagt een veel intensievere samenwerking van de gemeenten in Noordoost-Brabant. Maar daar zullen we de provincie en het rijk ook zeker hard bij nodig hebben. Zo hebben we in de jaren vijftig en zestig met succes regionaal economisch beleid gevoerd.
In het licht van deze ontwikkelingen zal mogelijk ook het imago van industriestad Oss weer opduiken, ondanks alle sociaal-economische veranderingen die bedrijven, overheid en werknemers hier tot stand brachten. Welk aanknopingspunt voor de toekomst zou dat kunnen bieden? Diezelfde sociaaleconomische geschiedenis heeft ook Organon voortgebracht. Een goed draaiend bedrijf, dat op basis van hoogwaardig wetenschappelijk onderzoek topproducten op farmaceutisch gebied ontwikkelt en produceert. Zoals Eindhoven zich afficheert als ‘brainport’, zo zou deze regio zich mogen presenteren als de plek waar de ‘brains’ zitten op dit gebied van life sciences. Dat alleen is al een goede reden voor behoud van deze kennis. Dit is belangrijk voor de inwoners in Oss en omgeving die hier hun beste krachten hebben gegeven. Maar het belang is groter, vanwege de essentiële bijdrage aan de economie van Noord-Brabant en daarbuiten, zoals de innovatieve kracht van Nederland. We zullen er als gemeente, samen met scholen, bedrijven, organisaties en andere overheden alles aan blijven doen om Oss economisch gezond te maken. Meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt zal wellicht nodig zijn. En dan graag fatsoenlijk geregeld.
Chris Ermers is wethouder Sociale Zaken van de gemeente Oss.
