Migratie van economische activiteiten tussen landen is van alle tijden. Thans is de dynamiek erg groot. Omdat het vaak gaat om herschikking binnen een concern, valt het erg op.
Zie ook:
De teloorgang van de textiel- en schoenindustrie een halve eeuw geleden kreeg wel veel aandacht, maar er waren geen ‘daders’. Er verhuisden geen arbeidsplaatsen, maar de kosten stegen hier sneller dan in zuidelijker oorden. Daar groeiden die sectoren ten koste van onze regio. Bij de afbraak van de MSD-vestigingen in Brabant beleven we dat anders: heel heftig. Dat is deels terecht, deels omdat we dit in Brabant niet gewend zijn. Eerder dreigde de sluiting van buitenlandse vestigingen, maar uiteindelijk bleven die bedrijven aan de goede kant van de streep of kwamen ze zelfs versterkt uit de strijd.
Buiten Brabant kennen we het verschijnsel goed. Wallonië kreeg na de Wende in 1989 de volle laag doordat veel arbeidsplaatsen naar Centraal-Europa gingen. In Vlaanderen is het permanent een punt van aandacht dat de beslissingsmacht voor wat arbeidsplaatsen betreft vaak in het buitenland ligt. Dit gebrek aan ‘verankering’ speelt vooral in de auto-industrie.
Terug naar Brabant. Los van dramatische ontwikkelingen die hun oorsprong in Brabant hadden - bij Philips en DAF - zijn we tot nu toe verschoond gebleven van grootschalige saneringen. Enige relativering van de afbraak van MSD is op haar plaats, omdat er geen reden is te twijfelen aan de kwaliteit van het vestigingsklimaat dat we op basis van ligging, toewijding, vakmanschap, netwerk etc hebben opgebouwd en onderhouden. De beleidsomslag bij Philips begin jaren ‘90 en het DAF-faillissement hebben ons overigens ook geleerd hoe op dergelijke gebeurtenissen te reageren.
Alle terechte relativering ten spijt beleven we de afbraak van ‘ons’ Organon heftig. Dat er sprake is van overcapaciteit in de geneesmiddelenindustrie spoort niet met verwachtingen die we rond nieuwe medicijnen hebben. Het besluit om 2175 banen te schrappen is op een ondoorzichtige manier genomen door een nieuwe, verre eigenaar. Het gaat om arbeidsplaatsen die niet alleen kwalitatief hoogwaardig zijn, maar ook zo beleefd worden en waaraan status wordt ontleend. De farmacie heeft intussen een aanpak voor de ‘grote’ ziekten ontwikkeld. Wat blijft is de opgave iets te bedenken voor ernstige, minder voorkomende ziekten, met kleinere doelgroepen en omzetten. Daarbij wreekt zich de achterhaalde structuur van daarop gericht onderzoek, door overregulering en tekortschietend management van het onderzoek. Dr. Paul Janssen - stichter van Janssen Pharmaceutica - was er een meester in en haalde een hoog rendement uit de onderzoeksinspanningen, maar dat talent hebben weinigen. De regelgeving verdient in Europees kader hoognodig herziening, ook al uit concurentieoverwegingen ten opzichte van de VS. Dat de besluitvorming die aan de afbraak van Organon ten grondslag ligt, niet transparant is, valt moeilijk te verteren. Toch gaat het niet aan de eigenaar van MSD, van onverholen ‘dichtbij-huis’-gedrag te betichten. Kijkend naar alle belangen die in het geding zijn, worden er begrijpelijke accenten gelegd. Reden voor Europa op zijn zaak te letten en in beweging te komen. Voor de mensen die het raakt, ligt er de opgave het researchpotentieel, onmiskenbaar aanwezig, anders in te zetten en vooral ook aan de man te brengen. Dat is een forse opgave, want dat vraagt een kwaliteitsslag van vakmanschap naar ondernemerschap. Bij die omslag kunnen we niet van betrokkenen verlangen dat zij de klus alleen klaren. Op dat punt kan de ervaring van Zuidoost-Brabant goede diensten bewijzen. Maar Noordoost-Brabant moet het voortouw nemen. Economische Zaken erkent dat Health & Food speerpunt is voor de regio. Daar valt steun te verwerven. De provincie denkt in dezelfde termen, net als de EU. Maar het initiatief ligt in de regio. Dat is lastig, want tot nu toe was het moeilijk om zulke zaken in deze regio te regelen. Met name centrumstad Den Bosch zal een voortrekkersrol op zich moeten nemen. We zijn de fase van intentieverklaringen voorbij! Het is nu, naar analogie van het Marshallplan, ‘kop op, schouders eronder, handen uit de mouwen!’
Gérard Mustert was eerder onder meer directeur van de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij.
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
