Kunstenaar Matthijs Bosman op een weiland vlakbij de oversteek Nieuwedijk tussen Den Bosch en Gestel, waar het kunstwerk Jufferschans gepland is. foto Clemens Le Blanc
SINT-MICHIELSGESTEL - Het verleden herdenken door naar de toekomst te kijken. Die gedachtengang typeert de Bossche kunstenaar Matthijs Bosman.
Zie ook:
Van die schans, onderdeel van de Bossche verdedigingslinies uit 1629, zijn nog resten te zien in de vorm van een aarden verhoging. Dagelijks scheuren hier duizenden automobilisten langs zonder een flauw benul te hebben waar ze voorbij rijden. "De Jufferschans zou een herinneringsplek moeten zijn. Het is een van de plekken uit de verdedigingslinies van Frederik Hendrik. Als mensen passeren, kunnen ze straks zoiets hebben van 'ik ben over vijf minuten thuis' of: 'wat doet dat stuk metaal daar toch'. Het moet verbazing oproepen, mensen moeten nieuwsgierig worden naar de Jufferschans, maar vooral naar wat er 379 jaar geleden gebeurd is", vertelt Bosman enthousiast. "En wat er gaat gebeuren."
Pakweg anderhalf jaar geleden was Bosman deelnemer aan een workshop over de Bossche vestingwerken. Noem het netwerken, noem het toeval, maar dat eerste contact met de provincie resulteerde in een telefoontje richting huize Bosman. Of de, nu 31-jarige, kunstenaar wilde nadenken over een kunstwerk bij die Jufferschans. Misschien niet exact op de historisch verantwoorde plek, maar wel dicht erbij. Dus aan de Gestelse kant, ergens ter hoogte van de Keerdijk, Nieuwedijk aan het uiteinde van een nog aan te leggen tunnel voor fietsers en landbouwvoertuigen.
Bosman geeft meteen toe dat de schans in het beleg van Den Bosch weinig betekenis had. "Er is nooit gevochten en de Jufferschans lag rondom in het water. Strategisch misschien van belang, maar spectaculair, nee dat was het niet."
Hoe dan ook, in die Jufferschans lagen tijdens een van de koudste winters uit die eeuw - 'de kleine ijstijd' - soldaten te verkleumen. Hun grootste tegenstander was de kou, niet de vijand die ze nooit gezien hebben. "Ik zie zo voor me hoe soldaten zich daar dag in dag uit zitten te verbijten terwijl er helemaal niets gebeurt."
Bijna vanaf eerste dag heeft Bosman gespeeld met de gedachte iets te ontwerpen wat nog jaren nodig heeft om te groeien. Een kunstwerk van onder andere struiken en bomen, dat uiteindelijk in 2029 tot volle wasdom is gekomen. "Wat ik wil is dat mensen die straks de Jufferschans bezoeken ook ervaren hoe het daar in 1629 is geweest." Een plek voor een groots feest of een receptie is een van de ideeën. Een soort theater is een ander plan. "Ik kan me best voorstellen dat je daar in 2029 een toneelstuk kunt zien rond een paar soldaten die er in 1629 de kou trotseerden. De vraag is alleen of je zo'n toneelstuk nu moet laten schrijven of pas over twintg jaar."
Zoals het kunstwerk met struiken en bomen moet groeien, kan ook zo'n toneelstuk zich ook ontwikkelen. "Als dat nu geschreven wordt dan is het straks misschien verouderd. En misschien verwerk ik in dat kunstwerk wel een of andere vreemde vorm, waarvan mensen zich 21 jaar lang kunnen afvragen wat dat betekent."
Een ding is zeker. De fietstunnel hoort bij het kunstwerk. Daarvoor heeft Bosman al een vitrine in gedachte. "Daar zou je alvast kaartjes kunnen aanbieden voor de voorstelling", kijkt hij vooruit.
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
