"Op 16 mei 1944 hield de Duitse Wehrmacht in Werkendam en omgeving een grote razzia.
Tientallen jonge mannen tussen de 17 en 26 jaar werden opgepakt. Ik werkte die dag op het landbouwbedrijf van De Jager op de polder Keizersguldenwaard. Heel onverwacht stopte er een overvalcommando op de weg. Een enkele arbeider kon nog door de polder ontsnappen, maar de meesten werden opgepakt.Bij hun speurtocht vonden de Duitsers nog een paar onderduikers, die daar in een arkje zaten. Die mannen moesten mee en de ark werd in brand gestoken.
In totaal werden die dag in Werkendam en omgeving 40 jonge mannen gearresteerd en naar het station in Dordrecht afgevoerd. Vandaar ging het naar een kamp in Amersfoort en vervolgens per trein naar Böhlen, in de omgeving van Leipzig.
Hier was een industriegebied, waar in tientallen fabrieken kunststoffen werden geproduceerd. Ook waren er geheime onderaardse ruimten, waar zwaar geschut gemaakt werd. Andere plaatsen waar we moesten werken waren Schopau en Lippendorf.
Bij aankomst in een ander werkkamp moesten we vaak nog zelfs ons eigen onderdak bouwen. Het dagprogramma zag er als volgt uit: opstaan om 4 uur 's ochtends en dan aan het werk. Dat werk bestond uit puin ruimen, sloten graven, herstel van wegen en het delven van graven.
Onze voeding was vaak niet in overeenstemming met het zware werk dat we moesten doen. Per dag kregen we ongeveer 2 ½ ons brood en een halve liter koolstronkensoep per persoon. Geen wonder dat veel mensen stierven aan 'ondervoeding' en ziektes, zoals typhus en oedeem. Daarbij kwam nog de bijna voortdurende angst om de aanhoudende geallieerde bombardementen op de fabrieken."
Voor den Dag en zijn groep werden op 16 april 1945 om 19.45 uur door de Amerikanen bevrijd. Pas twee maanden later zagen zij, na veel omzwervingen (de eerste maanden na de oorlog was er van normaal - openbaar - vervoer geen sprake) op 18 juni hun geboortedorp terug. De meesten waren ernstig ondervoed en hebben daar nog jaren last van gehad.
Antonie voor den Dag is op 26 mei 2001 overleden.
Bron: Werkendam in oorlogstijd 1940-1945 (uitgegeven in 1985).
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
