Coördinator Evelien van der Horst en chirurg Hubert Prins nemen samen met patiënt mevrouw Hendriks de checklist door. foto Marc Bolsius
DEN BOSCH - Het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) in Den Bosch is één van de zes
Nederlandse ziekenhuizen waar sinds kort bij alle operaties gewerkt wordt
met een checklist die fouten moet voorkomen. Het nieuwe systeem is
ontwikkeld door het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam en wordt
een landelijke richtlijn.
Zie ook:
Het zogenoemde SURPASS-systeem (Surgical Patient Safety System) is gemaakt
na wetenschappelijk onderzoek. Daaruit bleek dat eenderde van de incidenten
bij operaties vermijdbaar is omdat ze veroorzaakt worden door onvoldoende
overdracht en verschillende manieren van werken.
Met de door het
AMC ontwikkelde checklist wordt de patiënt gedurende de hele opname in de
gaten gehouden. Het afstrepen van zaken begint al op de verpleegafdeling.
Als daar iets niet in orde is, mag de patiënt niet door naar de
operatiekamer.
In de operatiekamer moeten de medewerkers
verschillende zaken controleren. "Zo kijkt de anesthesist of de
apparatuur naar behoren werkt en de assistenten of alle spullen aanwezig
zijn ", aldus chirurg Hubert Prins van het JBZ. Ook wordt nogmaals
bekeken aan welke zijde van de patiënt de ingreep moet gebeuren. "
Pas als alles afgevinkt is, beginnen we."
Prins bevestigt dat
dit allemaal logisch klinkt. "Het is niet zo dat er voorheen niets
gecontroleerd werd. Maar het was meer 'vrijheid, blijheid'. Als een
instrument nog gesteriliseerd moest worden, begon de operatie gewoon. Dat
werd dan nog wel even gedaan, waardoor er meer kans op fouten was. Nu heerst
een strenger regime."
De checklist zorgt volgens Prins voor
betere communicatie in de operatiekamer. "Er is meer overleg. Alle
handelingen moeten met naam ondertekend worden. Als er achteraf dan toch
iets niet blijkt te kloppen, kan iemand er persoonlijk op aangesproken
worden."
Iedereen die in het JBZ geopereerd moet worden,
krijgt te maken met de lijst. Volgens Prins is het voor patiënten een hele
geruststelling. Het personeel van het ziekenhuis is niet onverdeeld
enthousiast. Sommige werknemers moeten wennen aan de nieuwe manier van
werken en ervaren de checklist als bureaucratisch en tijdrovend. Prins: "
Bij veranderingen denken vooral mensen die al lang meelopen: Waarom moet dat
nou. Maar dit verdwijnt niet meer."
De Inspectie voor de
Gezondheidszorg hecht steeds meer waarde aan de toename van de veiligheid in
ziekenhuizen. Vorig jaar werd bekend dat in Nederlandse ziekenhuizen
jaarlijks 1735 doden vallen als gevolg van infecties, verwondingen en andere
schade die ze tijdens de behandeling oplopen. In Lelystad en Emmeloord
werden eind vorige maand nog de operatiekamers van het IJsselmeerziekenhuis
gesloten vanwege problemen met de luchtbehandeling.
Uit onderzoek
door de inspectie van het voor-operatieve traject in 23 Nederlandse
ziekenhuizen bleek vorig jaar dat de informatievoorziening per locatie
verschilt. Ook trof de inspectie onvolledige dossiers aan. Tot slot liet de
samenwerking tussen de verschillende betrokkenen bij een operatie te wensen
over.
De SURPASS-checklist maakt onderdeel uit van een breder
landelijk programma om de veiligheid in ziekenhuizen te verbeteren. "De
inspectie zit ons op de huid wat dat betreft", aldus Prins. "De
checklist is een voorbeeld van veilig werken." Bij de inspectie was
gisteren niemand bereikbaar voor een toelichting.
Eén van de andere
vijf ziekenhuizen die nu al gaat werken met de checklist is het Amphia
Ziekenhuis in Breda. Ziekenhuis Bernhoven in Oss en Veghel en het St.
Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg geven aan al te werken met een andere
checklist bij operaties. Een woordvoerder van het Tilburgse ziekenhuis laat
weten dat onderdelen van het SURPASS-systeem ook daar overgenomen worden.
Bernhoven zegt af te wachten of de in een academisch ziekenhuis ontwikkelde
checklist ook geschikt is voor streekziekenhuizen.
Checklist
Het ontwikkelen van de checklist begon in 2003. Gekeken is naar voorbeelden uit de lucht- en ruimtevaart.
In die sectoren wordt al langer gewerkt met checklisten om de
afhankelijkheid van het menselijk geheugen te verminderen.
Op de
opnamedag vullen zaalarts, chirurg en anesthesioloog een deel in. Voor
vertrek naar de operatiekamer volgt het verpleegkundige deel.
Voor
de start van de operatie bespreken alle betrokkenen de ingreep aan de hand
van de lijst. Naderhand wordt de lijst afgevinkt en tot slot gebeurt dat
weer bij de overdracht naar de verpleegafdeling en het ontslag van de
patiënt.
Bron: Medisch Contact
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
