Op tafel een groot bronzen kruis, met christusafbeelding. Ook een icoon. De
sfeer in de niet al te grote kamer aan de Haarendijk is er een van kalmte,
onthaasting. Een rust die door de iconenschilder en restaurateur wordt
overgenomen. Hüsstege is een man van voldoende woorden, niet te veel, niet
te weinig.
Zo'n zeventien jaar is hij actief in zijn vakgebied.
Een periode waarin Hüsstege is uitgegroeid tot 'n heus specialist. Hij wordt
gevraagd voor exposities, maar ook voor cursussen en lezingen, onder meer in
het Luxemburgse Echternach.
Daar was tijdens de pinksterdagen de
heilige Willibrord, tussen 695- 739 aartsbisschop der Friezen, onderwerp van
een lezing van Hüsstege. Waarmee meteen blijkt dat het bij iconen niet
alleen gaat om afbeeldingen uit de Grieks- of Russische-Orthodoxe kerk. "
Iemand die iconen schildert bedient zich altijd van plaatselijke heiligen. Van
heiligen in het land waar hij zich bevindt", benadrukt Hüsstege.
Willibrord is een van die personen, net als overigens diens opvolger bisschop
Bonifatius, die van 739-754 de scepter zwaaide in de kerkelijke Nederlanden.
En dan is er nog de Nijmeegse karmeliet Titus Brandsma, die in 1942 in het
concentratiekamp Dachau om het leven kwam. Van die laatste heeft Hüsstege
een icoon gemaakt in opdracht van het Titus Brandsma Museum in Bolsward. "
Hij was een vurig verdediger van de waarheid en kwam in de tweede wereldoorlog
op voor de persvrijheid. Daarom is hij ook afgebeeld met een krant in zijn
handen."
De volgende Nederlandse heilige die Hüsstege graag
wil 'schrijven', zoals dat bij iconen heet, is Tilburger Peerke Donders.
Als kind van pakweg tien jaar kwam Geert Hüsstege in aanraking met iconen toen
zijn vader ergens in de jaren zeventig in Den Bosch een expositie
organiseerde rond iconen. "Ik vond die prachtig, Niet dat ik er toen
iets van begreep, maar die afbeeldingen maakten indruk. Soms waren het
vreemde voorstellingen, een beetje hoekig, maar het had iets mystieks. En
dat pakt je als kind toch."
De jaren erna lag er altijd wel
ergens een icoon in huize Hüsstege zodat de fascinatie bleef broeien.
Hüsstege bezocht de schildersschool in Boxtel - tegenwoordig SintLucas -,
toog naar Wenen en Rusland om meer te weten te komen over iconen en ontpopte
zich als restaurateur en later schilder.
Anno 2008, inmiddels 41
jaar, is bij Hüsstege die liefde voor iconen nog even levend. Hij koopt en
verkoopt, restaureert en schildert. Bijna een manier van leven, "en nog
steeds niet puur zakelijk", geeft hij toe.
"Ik begrijp
nu beter het hoe en waarom van iconen. Een icoon laat een mensbeeld zien van
God, van Christus. Op een icoon staat niet de persoon van een heilige maar
het geestelijke. Bij Titus Brandsma probeer ik met diens gelaatsuitdrukking
en het aureool uit te drukken dat hij Christus verbeeldt."
Gaat in het westen de geloofsbeleving vaak niet veel verder dan het opsteken
van een kaarsje, in oostelijk Europa hoort de icoon echt bij het geloof. "
Dat zie je ook bij de mensen thuis. Vaak zie je al een icoon als je
binnenkomt. Die staat of hangt met het gezicht naar de deur. Het idee is dat
je als vriend wordt begroet", zegt Hüsstege. Door de jaren heen begint
Hüsstege meer een eigen stempel te drukken op zijn werk. De eerste schets is
van zijn hand, maar ook de laatste van de pakweg 30 verflagen op de icoon. "
Er is een aantal ongeschreven regels voor het maken van iconen. In boeken
worden die regels steeds weer anders uitgelegd. Dus daar heb je niets aan.
Wat ik doe is kijken naar voorbeelden en eigen combinaties maken. Picasso
zei ook al altijd: 'Een echte kunstenaar steelt bij het leven'." Geert
Hüsstege geeft vandaag en morgen een expositie in ontmoetingscentrum 't
Plein in Udenhout. Beide dagen is die van 11.30 tot 17.00 uur geopend.
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
