Het landschapskunstwerk Wassende Maan van Paul de Kort, een labyrint van dijken en geulen. foto Karel Tomeď/Flying Camera
Graafmachines hebben daar de afgelopen jaren het beeld bepaald. Er zijn tien boerderijen en burgerwoningen afgebroken, boeren geherhuisvest, bruggen gebouwd, geulen gegraven en dijken verlegd, weggehaald of juist versterkt.
Wie er nu gaat kijken ziet behalve nieuw asfalt voor auto én fiets bordjes met 'Gevaarlijk! Drijfzand'. Op de plaatsen waar voorheen suikerbieten en tarwe groeiden glinsteren plassen in de meizon en steken eilandjes van klei hun koppen boven het water uit.
Water heeft al bezit genomen van het gebied. Eerst in de polders Spieringpolder (twaalf jaar geleden al) en Maltha, recentelijk in Hardenhoek en Pannekoek. Als Willem-Alexander vandaag een hap uit een binnendijk neemt, heeft het water vanuit Amer of Nieuwe Merwede echt vrij spel.
Plas en dras wordt het dan. Bij laagwater tenminste. Bij hoogwater zullen ook de geulen in het gebied overstromen. "Ik denk dat je het hier over twee jaar niet meer herkent", zegt projectleider Alfons Keizer van de Dienst Landelijk Gebied. "Het gaat snel. De roerdomp en de zwarte wouw zijn nu al gezien. De ondiepe plaatsen worden straks een prachtig paaigebied voor vissen."
Natuurontwikkeling was het hoofddoel in dit deel van de Noordwaard. Maar na het hoogwater van 1995 won allengs ook de verlaging van de waterstand in de Merwede aan belang. Bij Gorinchem scheelt het 7 centimeter.
Andersom is het bij wat de rest van de Noordwaard tot 2015 te wachten staat. Daar staat de beveiliging van Gorinchem (extra 23 centimeter water minder) door het verlagen van twee kilometer buitendijk voorop. Ruimte voor de Rivier in de praktijk: een groot deel van het gebied loopt bij hoogwater vol. De gevolgen voor de bewoners zijn groot. Vijftien huizen moeten weg, vijftien worden als veilig beschouwd, van vijftien is het nog onzeker. Van de 23 boeren kunnen er zeven blijven.
"Er voltrekken zich rampjes achter de deuren", zegt Joke Knoop over de ondernemers die moeten verkassen of in hun bedrijfsvoering beknot worden. "Maar ja", zegt haar man Aart in de burgerwoning aan de Bandijk die vooralsnog een twijfelgeval is, "iedereen is hier blij mee: het rijk, de gemeente, natuurmensen, watersporters en vissers. Je staat tegenover een overmacht. Maar het gebeurt wel in onze achtertuin."
De Bewonersvereniging Bandijk probeert er bij Rijkswaterstaat het maximale uit te slepen aan zekerheid over risico's en vergoedingen. Boeren hebben zich verenigd om hun grondwaarde zo goed mogelijk te verzilveren.
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.





















