1/4
De overstromingen van 1995 (hier) en 2005 (New Orleans) drukken hun stempel op de strijd voor meer veiligheid. Maar de jongste klimaatscenario’s stellen alweer nieuwe eisen. Garanties zijn er niet.
,,Of we kunnen garanderen dat Den Bosch nooit meer onderloopt? Het antwoord is nee”, zegt Peter Glas, de hoogste baas van waterschap De Dommel. Zijn collega bij Aa en Maas, Lambert Verheijen, punt die uitspraak in algemene zin aan. ,,Wij zetten alles op een nog grotere veiligheid. Maar het is niet zo dat er absoluut niks meer mis kan gaan. Er blijft altijd dat laatste beetje risico.”
Drie dijkgraven en één watergraaf met werkgebied dat minstens voor een deel in Brabant ligt zijn op verzoek bijeen in het Aa en Maas-gebouw. De watergraaf – Glas – valt in benaming uit de toon. Had hij in zijn gebied ook maar grote rivieren moeten hebben. Maar net zo goed als zijn ambtgenoten staat hij voor de opgave om nog maar eens extra stappen te zetten. Voor nóg minder kans op natte voeten. Of erger. ,,Voorlopig zijn we niet klaar”, zegt Gerrit Kok, dijkgraaf van Rivierenland.
De waterschappen werken mee aan een reeks verdedigingswerken die onderhanden zijn. Op rijksniveau zijn dat de Maaswerken en het programma Ruimte voor de Rivier. Onder die laatste paraplu vallen bijvoorbeeld de Noordwaard in de Biesbosch, de Overdiepse Polder bij Waspik en Munnikenland bij slot Loevestein: in noodgevallen kan daar het hoog rivierwater de polder in stromen, nu al (Noordwaard) of straks. Regionaal zijn er dijkverbeteringen klaar of gaande, evenals projecten voor waterberging. Zo komt er een ingenieuze gelegenheidsstroom, een ‘groene rivier’, in de Gement bij Den Bosch.
Al die ingrepen houden in dat er ‘een kans van 99 procent is dat Den Bosch bij hoogwater niet onderloopt’. Maar intussen stellen de laatste klimaatscenario’s, die extremere omstandigheden laten zien, alweer nieuwe eisen. De Deltacommissie onder leiding van oud-minister Cees Veerman heeft die in 2008 indringend onder de aandacht gebracht. Over twee jaar moeten concrete maatregelen vaststaan. Regionale stuurgroepen, met daarin ook de dijkgraven, gaan daar vanaf volgende maand voor aan de slag. Met het oog op het jaar 2050 en een ‘doorkijk’ naar 2100.
,,Veerman heeft gezegd: het moet nog tien keer veiliger”, weet Kok. ,,Anders lopen we niet meer in de pas met de economische ontwikkeling die Nederland heeft doorgemaakt.”
Schrikbeeld is de totale verwoesting die de orkaan Katrina in 2005 in de Verenigde Staten teweeg bracht. ,,De impact van New Orleans op Nederland moet je niet onderschatten. We werden daar geconfronteerd met een stad die jarenlang plat ligt.”
Ook de overstromingen van de Elbe (in 2002) en in Engeland (de afgelopen jaren) lieten zien dat watersnood aan technologisch hoogontwikkelde landen echt niet voorbij gaat. In ons land ligt 2000 miljard euro aan geïnvesteerd vermogen achter de dijken, maar dat zit nog niet overal tussen de oren. Glas: ,,De veiligheidsnormen zijn al zo hoog dat de frequentie waarin Nederland kan overstromen laag is. Mensen kunnen zich nauwelijks meer voorstellen dat het een keer mis gaat. Ze denken dat we hoog en droog zitten, terwijl dat voor tweederde van het land niet geldt.” Joseph Vos, dijkgraaf van Brabantse Delta: ,,Er zijn landen die hun autowegen hoog leggen. Maar in Nederland hebben we er ooit voor gekozen ons wegenstelsel grotendeels in tunnelbakken te leggen.”
De door de commissie-Veerman voorgespiegelde opgave is groot. Zo zal de Rijn in het jaar 2100 18.000 kubieke meter water per seconde moeten kunnen afvoeren, en de Maas 4.600 kuub. Voor de Maas ligt de norm nu op 3.800 kuub per seconde, dus daar moet ruim twintig procent bij. Vos: ,,Die normen zullen we moeten omrekenen naar hogere dijken.” Glas: ,,Of naar brede, doorbraakvrije dijken. Die zullen natte voeten niet voorkomen, maar wel dat het water met donderend geweld komt.”
Veel aandacht zal er ook zijn voor de evacuatie van door het water bedreigde mensen. De nationale oefening Waterproef in november 2008 was confronterend. Verheijen: ,,We simuleerden een dijkdoorbraak bij Keent, met als direct gevolg een waterdiepte van drie meter bij Den Bosch. Op papier liep de binnenstad van Oss onder water. Niet door de dijkbreuk, maar doordat het rioolstelsel het water niet aan kon.”
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
