Een snellere uitbreiding van winkelcentrum Heyhoef is een van de maatregelen waarmee Tilburg probeert de crisis in te dammen. foto Joris Buijs /PVE
Nergens anders in Nederland slaat de economische recessie zo hard toe als in Brabant, zo klonk het afgelopen week. Het provinciebestuur kondigde woensdag aan een miljard euro uit te trekken voor 'vernieuwing en versterking' van de Brabantse economie.
Zie ook:
Tal van gemeentebesturen kwamen al eerder op de proppen met eigen plannen
om de effecten van de crisis te dempen. Maar zullen al die Brabantse
brandblussers het vuur ook effectief kunnen bestrijden? De economische
crisis is toch vooral een mondiale crisis? Wat kan een gemeente daar aan
doen?
"Ik ben erg huiverig, misschien werkt het wel averechts"
, zegt de Tilburgse hoogleraar economie Harrie Verbon. Provincies en gemeenten
doen er verstandig aan om de portemonnee gesloten te laten, waarschuwt
Verbon. " Eigenlijk is Nederland al te klein om iets aan deze crisis te
doen. Alle kleine beetjes helpen? Nee, helaas, dat is niet zo. Een stad als
Tilburg heeft nog wel wat reserves, maar gemeenten die nu al moeite hebben
om de broek op te houden, komen straks in de grootste problemen."
Het is vooral electorale scoringsdrift die gemeente- en provinciebestuurders
drijft, vreest Verbon. "Waar het vooral om gaat is dat de bestedingen
op peil blijven. Het rijk moet dus niet gaan korten op uitkeringen of
pensioenen en ook de lonen niet gaan matigen. Dan komt het vanzelf weer
goed. "
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten stuurde eind
januari een brief rond waarin gemeenten op het hart werd gedrukt om te
kijken of reeds geplande investeringen naar voren gehaald kunnen worden. In
Brabant geven talloze gemeenten daar gevolg aan. Voor zover mogelijk, want
zeker waar milieubelangen in het spel zijn, kunnen bestaande procedures niet
achteloos aan de kant worden geschoven. "Maar vooral op het gebied van
onderhoud kun je best wat doen", zegt Bert Pauli, de Bossche wethouder
van economische zaken. "Ja, misschien zijn het druppels op de gloeiende
plaat. Maar die kunnen er misschien net toe leiden dat meer mensen aan het
werk blijven. We leggen het accent op de bouwsector, daar is het volgens ons
het hardste nodig."
Gemeenten hebben zelf ook te lijden onder
de crisis. Nu de werkloosheid stijgt, gaan de kosten van de bijstand omhoog
en bovendien krijgt de gemeente minder geld binnen nu er bijna niet meer
gebouwd wordt. De VNG probeert met lobbywerk te voorkomen dat het rijk gaat
korten op de uitkeringen uit het gemeentefonds.
VNG-woordvoerster
Asha Khoenkhoen vindt dat juist gemeenten de ruimte moeten krijgen om de
crisis te bestrijden. "Gemeenten kunnen sneller iets betekenen dan het
rijk, waar de besluitvorming vaak veel langer duurt. En het zou ook helpen
als het rijk het mes zet in allerlei regels die nu nog belemmerend werken."
Het Brabantse bedrijfsleven toont zich vooralsnog zeer tevreden
over de inzet van de lokale en regionale overheid. In veel steden en dorpen
komen ondernemers en gemeentebestuurders samen bijeen om te bekijken wat er
mogelijk is. In Eindhoven zitten Philips en ASML aan tafel bij burgemeester
Rob van Gijzel, in andere steden zijn vergelijkbare sessies gehouden. De
traditionele bezwaren tegen een overheid die zich intensief bemoeit met 'de
markt' zijn overboord gezet. "Normaal staat de overheid aan de zijlijn"
, zegt directeur Ben Pollmann van de Kamer van Koophandel Brabant-Oost. "
Maar het zijn uitzonderlijke omstandigheden, dus nu is het prima om samen op
te trekken. Al blijft het zo dat een ondernemer het per saldo toch zelf moet
doen. Zodra de crisis voorbij is, moet de overheid ook weer uitstappen.
Zeker in de bouwsector kan een extra duwtje van de lokale overheid de
negatieve spiraal die er nu is, doorbreken. Dus is dat heel erg welkom."
Het kabinet praat maandag verder over te nemen maatregelen.
Pollmann hoopt dat het in ieder geval besluit tot het instellen van een
deeltijd-ww. "Anders voorzie ik echt massa-ontslagen in Brabant, vooral
bij die bedrijven die nu al werktijdverkorting hebben."
In
Tilburg ziet wethouder Joost Möller van economische zaken de werkloosheid
momenteel in een 'onrustbarend hoog tempo' omhoog schieten. De VVD-wethouder
is er van overtuigd dat de gemeente een rol heeft te vervullen nu de crisis
zich in volle omvang aandient. "We kunnen écht meer doen dan een
druppel op een gloeiende plaat laten vallen."
Evenals Den
Bosch zet Tilburg ook stevig in op de woningbouwsector. "Als de bouw
stilvalt, heeft dat ook in veel andere sectoren negatieve gevolgen."
Tilburg heeft onder meer besloten tot een versnelde uitbreiding van het
winkelcentrum Heyhoef in De Reeshof en de bouw van een wijkcentrum in
Stokhasselt. Möller: "We gaan niet op de stoel van de ondernemer
zitten, je moet inderdaad de markt niet verstoren. De grondprijzen verlagen,
dat zou de markt bijvoorbeeld wel verstoren. Je moet oppassen voor
paniekvoetbal, maar een gemeente kan in deze crisis toch echt iets
betekenen. "
In haar brief van januari waarschuwde de VNG de
gemeenten wel om de eigen boekhouding in de gaten te houden. Het niet
verhogen van de OZB of afvalstoffenheffing en rioolrecht is een aardig
gebaar tegenover de burgers, maar heeft een structurele doorwerking op de
begroting.
De Veghelse wethouder financiën, Caroline van den
Elsen, zegt daar zeer beducht op te zijn. "Je moet niet opeens allerlei
ad hoc-zaken gaan bedenken waarmee je de crisis zou kunnen bestrijden. Het
gaat er om dat je toch vasthoudt aan je eigen lijn. Je mag burgers ook later
niet opzadelen met de gevolgen." Veghel heeft grondig gekeken naar
mogelijkheden om grote projecten versneld uit te voeren, maar het resultaat
is vooralsnog mager, zegt Van den Elsen. "Onze voornaamste plannen
zitten nog midden in de procedure. En je kunt ook niet zeggen: laten we die
beroepsprocedure maar afschaffen, want het is crisis. Dat moet je als
gemeente ook niet eens willen."
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
