Spaarkas in café De Schutskooi in Oijen. Foto Chris van Cromvoirt
DEN BOSCH - In tal van cafés en sportkantines leggen de euro's dezer dagen
voor één keer een omgekeerde route af: van kastelein naar klant.
Het is de periode dat het opgebouwde tegoed uit de spaarkassen wordt
uitgekeerd. Behalve dan bij de Bossche voetbalclub RKJVV. Daar werd dit
weekeinde, op de dag voordat er uitbetaald zou worden, ingebroken bij een
commissielid: 60 à 65.000 euro foetsie.
Het lijkt een hopeloos verouderd systeem, zo'n spaarkas. Het heeft wat weg
van de Middeleeuwse variant op een spaarrekening. Een kast vol vakjes waarin
de deelnemers wekelijks wat geld stoppen. De beheerder haalt de kast elke
week leeg en brengt het geld naar de bank. Een keer per jaar, meestal vlak
voor carnaval of voor aanvang van de lokale kermis, krijgen deelnemers hun
ingelegde geld terug, handje contantje.
Ouderwets is de spaarkas
misschien, maar verouderd? Nee, zegt Wil Molenschot. Hij beheert samen met
vrouw Mirian de spaarkas bij de Tilburgse hoofdklasser Longa. De voetbalclub
keert twee keer per jaar uit, om de geldbedragen, en daarmee de risico's, te
beperken. Twee keer al werd de kas gestolen bij een inbraak. Toch is de kas
populair onder leden. "Wij hebben zelfs een wachtlijst."
Ook cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers heeft de indruk dat de spaarkas
springlevend is. "Mensen vinden het leuk om op deze manier te sparen.
Die lol is een deel van de voorpret voor carnaval. En het schept een
groepsgevoel."
De spaarkas is typisch iets van beneden de
grote rivieren, zegt Rooijakkers. "Brabant kent het, daar heette het
vroeger de dubbeltjespot, maar ook Limburg en Vlaanderen." De oorsprong
ligt volgens Rooijakkers in de zeventiende eeuw. "De schuttersgilden en
ambachtsgilden stelden het in als een spaarregime voor hun jaarlijkse
feestdag. Zo was op dat feest iedereen gelijk, ook mensen die het niet zo
breed hadden." Met een spaarkas werd voorkomen dat die eens per maand
hun hele salaris erdoor draaiden in de kroeg.
Tegenwoordig
organiseert de kroeg of club één keer per jaar een feestavond voor de
spaarders van de spaarkas. Sparen voor carnaval doet lang niet iedereen,
zegt Martijn Voets van het Boxtelse café Becoloth. "Voor de
jongeren is het hoofdzakelijk carnaval, ouderen zetten soms ook geld opzij
voor een weekendje weg." Het ingelegde bedrag verschilt sterk. Voets: "
Er zijn er zelfs bij die in de min staan." Want ook dat kan: wie niet het
afgesproken minimumbedrag per week inlegt, krijgt een boete.
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
