DEN BOSCH - "We letten te veel op soldaten die tijdens de oorlog zichtbaar mentaal ziek worden.
En te weinig op diegenen die ogenschijnlijk gezond terugkomen, maar wel psychische wonden hebben opgelopen. Die laatsten kunnen nog wel doorleven, zijn redelijk happy. Maar de kwaliteit van hun leven kan met extra aandacht nog zoveel beter. En iedereen die verwond is, kan uiteindelijk ziek worden."Dat betoogt de vooraanstaande, Amerikaanse wetenschapper Charles Figley. De hoogleraar aan de Tulane Universiteit in New Orleans geldt als een autoriteit op het gebied van traumabehandeling. Dezer dagen vertoeft hij in Nederland, op uitnodiging van het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland van de Reinier van Arkel Groep.
Figley heeft een missie. Hij bepleit een ommezwaai in het denken over traumabehandeling. "Al honderden jaren studeren we op mentale stoornissen. Die kunnen we goed herkennen en verhelpen. Maar de aandacht voor soldaten die ogenschijnlijk niks mankeren, maar psychisch verwond zijn omdat ze met dood en geweld geconfronteerd zijn, houdt te wensen over."
En Figley weet waar hij het over heeft. Hij vocht zelf in Vietnam. Na terugkeer merkte Figley dat hij zelf ook was veranderd. "Ik zocht meer het gevaar op, was heetgebakerd en werd sneller boos of geïrriteerd. En ik sliep ook wat minder."
Kortom, Figley was duidelijk veranderd door de oorlog. Maar hoe zit het met soldaten die ogenschijnlijk niks mankeren? Hoe herken je daar mogelijke psychische schade?
Charles Figley: "We moeten de mensen goed voorlichten hoe ze die bij zichzelf kunnen herkennen. Een voorbeeld is een sociale fobie of slecht slapen. En goed voorlichten kan op tal van manieren: folders, internet, publicaties, voor mijn part stripboeken, videospelletjes."
Op het moment dat soldaten terugkeren van een buitenlandse missie, moeten ze anders worden gescreend, aldus Figley. "Nu vragen we een soldaat: ben je ziek? Terwijl de vraag zou moeten zijn: wat is er nodig om jou zo gezond mogelijk te maken?" Een soldaat wil ook helemaal niet onderzocht worden omdat iemand denkt dat hij ziek is. Hij wil zo snel mogelijk verder met leven, omgaan met z'n maten."
Een ander belangrijk punt is respect, stelt Figley. "Waar een veteraan ook vandaan komt, hij moet het gevoel hebben dat het allemaal de moeite waard is geweest, wat hij heeft gedaan. Hij moet signalen krijgen van waardering. Dat wat je hebt gedaan, wat je hebt opgeofferd, het allemaal waard was."
Het gebruik van medicijnen bij de behandeling van trauma's keurt Figley af. "Die bestrijden alleen symptomen en vertragen de aanpak van de werkelijke problemen. Hooguit een kleine hoeveelheid medicatie, bij het opstarten van de behandeling. Maar zeker niet lang."
Overigens heeft Figley recent een bijzondere carrière-move gemaakt.
Begin juli van dit jaar verhuisde hij van Florida naar New Orleans. "De universiteit daar wilde, na de orkaan Katrina drie jaar geleden, een nieuw traumaprogramma opzetten voor slachtoffers van rampen, waar ze mij voor belden."
Nog maar koud neergestreken in New Orleans konden Figley en zijn gezin weer hun biezen pakken. Dit keer stond de orkaan Gustav op het punt aan land te gaan. "Nog geen anderhalve maand na de verhuizing werd ik voor het eerst in mijn leven gedwongen geëvacueerd. Kortom, ik ben verhuisd, maar heb eigenlijk nog nauwelijks iets van mijn nieuwe stad kunnen zien."
