Zijn busje tussen twee eettenten op de Eindhovense Markt, al sinds 1984,
elke zaterdag. Sjef Wiersma ziet alleman de hele dag voorbij trekken. "
Het is net 'ne film. We staan er niet goed op." Hij doelt op de
mensheid. "Het spirituele is compleet dood. Dat loopt hier maar de hele
dag te vreten."
Zijn Open Dicht-bus beschouwde hij zelf altijd
als een baken, waar geestverwanten elkaar troffen, liefhebbers van
schoonheid, mooie muziek, een goed boek. Wiersma verkocht tweedehandsboeken
en platen.
Om het geld was het hem nooit te doen. Zo'n 150 euro
haalde hij op een zaterdag aan omzet. Trek daar de benzinekosten en de
standplaatsvergoeding van 120 euro per kwartaal vanaf en iedereen weet toch
genoeg? "Dit is eigenlijk het grootste poëzieproject van de regio
geweest, zonder een cent subsidie."
Wiersma, bijna 72, stopt
er nu mee. Hij heeft het wel gezien. Zijn bus was tot 10 maart APK gekeurd.
Door de nieuwe keuring komt hij niet meer. Hij maakt een voorportier open.
De randen zijn broos en roestbruin. "Ik heb nu een jonge opvolger. Die
heeft al een oude legerambulance gekocht om handel in voort te zetten. Ties
denkt al hetzelfde als ik. Laatst kreeg hij een doos doeken. Hij haalde er
Kluun tussenuit en gaf die meteen weer terug. Het mag best obscuur zijn,
maar het moet wel kwaliteit zijn. Daar is het Ties gelukkig ook al om te
doen."
Wiersma verdiende ooit veel geld met het ontwerpen van
decors en reclame. In 1977 wilde hij wat anders met zijn leven. Hij was al
jaren bevangen geweest van de poëzie in het werk van Bob Dylan, Tom Waits,
al die mannen. In de muziek gebeurde er in die tweede helft van de jaren
zeventig veel. De punk, wave, reggae en funk kwamen op. Wiersma, geboren in
Eindhoven maar allang woonachtig in Oostelbeers, begon aan huis een
fonotheek.
"Ik wilde de vernieuwingen blijven volgen. Nu ook
de hiphop. Die teksten op zich zijn slecht maar de achtergronden zijn wel
heel interessant."
In 1984 begon hij zijn Open Dicht-bus. Hij
reed er ook vaak mee naar festivals en literaire evenementen. "Al na
een paar maanden ging mijn bus in vlammen op. Kortsluiting, geloof ik. Mijn
nieuwe bus werd kort daarna dwars doormidden gereden ergens in Tilburg. Ik
was op weg naar de Nacht van het Boek. Het regende hard. De cassettebandjes
en boeken hingen zelfs in de struiken. De politie zei: ruim die rotzooi maar
snel op. Een agent stond met zijn schoen bovenop de opengeslagen eerste druk
van 'Sneeuwwitje', een bundel uit 1949 van Gerrit Achterberg. Ik heb hem
thuis nog liggen, met schoenafdruk."
De bus verrijkte zijn
leven, zegt-ie. Hij sloot vriendschappen voor het leven met onbekende mensen
die aan kwamen waaien. "Met een Amerikaan die hier ooit voor Philips
werkte heb ik al eens zes weken onze huizen geruild. Zat ik mooi in
North-Carolina, hij in Oostelbeers. Je ontmoet hier geestverwanten, mensen
die oog voor schoonheid hebben. Je ziet in Eindhoven nu de prachtigste
platenzaken verdwijnen." Hij heeft altijd een tegenwicht willen bieden,
tegen de wegwerpcultuur. "Wij stoppen de mensen voor drie euro mooie
dingen in hun poten. Een mooi boek voor de prijs van een kop koffie."
Godjuu, voegt hij eraan toe. Dat woord gebruikt hij vaker, terwijl hij
onderuitgezakt in zijn bus ligt, met zijn benen op de passagiersstoel.
Wiersma heeft deze zaterdag 'een houten kop'. Het is die nacht laat geworden
in De Effenaar. Hij zag jazztrompetist Bart Maris spelen. "Godjuu, wat
kon die man spelen. Alsof hij staaldraad bij zich had, zo krachtig hield hij
de hele muziek bij elkaar."
Buiten staat Ties Hillekens, zijn
opvolger, 34 jaar, afkomstig uit Deurne. Hillekens is muzikant en liefhebber
van literatuur. Hij liep vroeger vaak langs de Open Dicht-bus. "Sinds
een jaar ga ik ook met Sjef mee. Ik ben met de bus ook al alleen naar
festivals geweeest. Man, dan voel ik de hele dag de adrenaline pompen. Je
ontmoet allemaal mensen die de schoonheid nog kunnen waarderen",
vertelt Hillekens.
Hij ontmoette afgelopen jaar zijn huidige
vriendin bij zijn bus. Ze kwam op een zaterdag een boek kopen. Ze vroeg hem
om zijn telefoonnummer erin te krabbelen. "Ik zei: dat doe ik niet, dat
is zonde. Maar dat nummer kun je wel krijgen."
Ze vormen nu
een stel.
Hillekens noemt de bus 'een vorm van geweldloos verzet'.
Wiersma lacht. "We hebben een goddeloos mooie collectie. Maar de
allermooiste dingen hou ik wel zelf."
Want straks, wil hij op
zaterdagen vooral veel lezen.
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
