Proefopstelling van De Klessebessers bij dagbehandeling 't Anker van Smeetsland in Rotterdam. Steeds licht een ander schemerlampje op voor nieuwe gespreksstof uit de radio, telefoon, tv of koffer. Archieffoto Helma van Rijn
Woensdag 7 november 2007 - DEN BOSCH - Een ontwerpwedstrijd voor spel en ontspanning voor dementerende ouderen heeft producten opgeleverd die 'zó de markt op kunnen'. In een finale met vier kanshebbers, komt het initiatief van de provincie Brabant morgen tot een ontknoping. Vandaag al een presentatie van hun ideeën en de voorlopige mening van juryleden.
Verveling en inactiviteit zijn voor dementerende ouderen een probleem van elke dag. "Vooral zolang mensen thuis zijn, valt dat scherp op", zegt Marco Blom, directeur van Alzheimer Nederland."Want partners en kinderen weten hoe actief iemand altijd was. In verpleeghuizen blijft het wat verborgen, maar is het net zo erg. Want mensen worden steeds suffer en minder mobiel, of juist erg onrustig.
Doe er maar eens wat aan, als mantelzorger die - naast een eventuele baan - de handen vol heeft aan honderd-en-een andere klussen. Of als professional die de dagelijkse verzorging al amper rond krijgt. Een uitje is een heel gedoe, áls iemand daar al voor is te porren. "Mens erger je niet? Lastig als je elke ronde weer moet uitleggen dat iemand op die plastic bol in het midden moet drukken", zegt Joost van Hoof, onderzoeker 'vraaggestuurde zorg' aan de Hogeschool Utrecht. Afgezien van aangepast woordbingo - afkomstig uit de VS - en de 4000 euro kostende Japanse interactieve zeehond Paro, ontbreekt het volgens hem aan specifieke producten voor dementerenden. Daarom zegden Blom en Van Hoof een half jaar geleden onmiddellijk toe toen ze werden benaderd voor de jury van de prijsvraag 'vergeet-hen-niet', een initiatief van de Brabantse gedeputeerde Brigite van Haaften. En hun enthousiasme is bepaald niet afgenomen toen ze de ruim veertig inzendingen onder ogen kregen. "Veel vernieuwende, creatieve ontwerpen", zegt Blom. En Van Hoof: "Zeker vier, vijf producten kunnen zó de markt op."
Dat laatste geldt onder meer voor de Klessebessers en het M-Book, gelikte en geheel uitgewerkte product-ideeën van afgestudeerd industrieel ontwerpers uit respectievelijk Delft en Eindhoven. "Betrekkelijk eenvoudig, maar slim van opzet. Zou zo maar een grote vlucht kunnen nemen", zegt Blom over het M-Book. De Klessebessers zou volgens hem met wat aanpassing voor elk verpleeghuis een ware aanwinst zijn.
Vol lof zijn ze ook over het idee voor het zintuigprikkelende tijdschrift Nostalgie - "dat kun je morgen gaan redigeren en drukken" - en het Memory-op-maat idee Terugblik. 'Goed over nagedacht, maar er moet nog wel een slag gemaakt worden voor je het in productie kunt nemen."
Uit genoemde vier nominaties kiest de jury morgen, tijdens een openbare bijeenkomst in het provinciehuis, twee prijswinnaars in de categorie 'groepen' en 'individueel'. Beiden wacht een geldprijs van 5000 euro en een bedrag van 12.500 om het idee voor productie uit te werken.
Maar naast deze 'gelikte' ontwerpen, hebben ook andere ideeën indruk gemaakt. Dianne van Eekert, activiteitenbegeleidster uit Waalwijk maakte het 'Doosje vol emotie': kaartjes die gespreksstof bieden over allerhande gevoelens, bijvoorbeeld met de afbeelding van een opa die gelukkig is met kleinkind. "Integer gemaakt, dat kan alleen iemand die veel kijk heeft op dementie", zegt Van Hoof.
Zo hebben nogal wat mantelzorgers met veel liefde iets gemaakt voor hun eigen partner, vader of moeder. Voorbeeld is één van de zes ontwerpen voor kussentjes die op het provinciehuis in Den Bosch belandden. Sjan Maas uit Sint-Michielsgestel maakte het voor haar moeder, ooit een ondernemende vrouw, maar eenmaal in het verpleeghuis ging ze zich uit verveling vaak uitkleden. Met een kussentje vol koordjes en gespjes bood de dochter haar een alternatief. Inmiddels hebben dertien andere bewoners varianten die veelvuldig worden gebruikt. Van Hoof: "Dat geeft goed weer hoe hoog de nood is."
