Soms slaat Nawel Jallal de krant open, dan leest ze over De Vergt. De voorzitster van het Internationaal Vrouwencentrum woont zelf in de Zaltbommelse wijk. 'Blijkbaar woon ik in een probleemwijk', denkt ze dan bij zichzelf.
Nooit iets van gemerkt.
Jallal (28) werkt fulltime als griffier op de rechtbank in Rotterdam. Rechtzaken voorbereiden, bijwonen, uitspraken schrijven. Anderhalf uur heen, anderhalf uur terug, NS volente. Ze is dus niet vaak thuis én heeft het naast haar werk nogal druk. Misschien dat daardoor de Vergtproblemen aan haar aandacht ontsnappen. "Dan nóg. Laatst was er een bijeenkomst over overlast in de buurt. Bleek dat het eigenlijk ging om één familie, met een moeilijk kind."
Dus wat is overlast?
Dat vraagt Joke Verkuijlen van Stichting Multicultureel Zaltbommel zich ook af. Het is een donderdagochtend in september, in het Internationaal Vrouwencentrum. Verkuijlen is er, en de Zaltbommelse vrouw van het jaar Hakima Makhloufi (36). Verder zijn Darifa Rahou (37) en Souad Zouggaga ('geen leeftijd. Zo geïntegreerd ben ik, haha') aangeschoven. Het duurde even voor de afspraak was gemaakt, ze wilden niet wéér een verhaal over Marokkaanse jongens die voor overlast zorgen. "Dat kennen we nou wel, focus je eens op wat er goed gaat", is de boodschap van Joke Verkuijlen.
En dat is nogal wat, sommen ze op. De fietslessen zijn alleen nog nodig voor de nieuwkomers, voor de zwemlessen is iedereen 'ook wel zo'n beetje aan de beurt geweest'. Het sporten is populair, dus ook die inhaalslag is gaande. Op basisscholen kwamen Marokkaanse vrouwen vroeger niet vaak, nu zijn ze er actief. Er zit een Marokkaanse in de Zaltbommelse raad. En sommige vrouwen worstelen zich door de taallessen heen, hoewel een aantal nooit naar school ging en er pas op late leeftijd achterkomt dat ze bijvoorbeeld dyslectisch is.
"Toch redden ze zich", zegt Verkuijlen. "Dat zegt iets over hun kracht. Er is nog van alles te verbeteren aan de positie van vrouwen, zowel allochtoon als autochtoon. Op gebied van gezondheid, geweld, politiek. Maar Nederlandse vrouwen hebben erg lang over de emancipatie gedaan. Allochtone vrouwen zijn dat aan het inhalen, in veel kortere tijd."
Deels met dank aan het Internationaal Vrouwencentrum aan de Maasstraat. Vanwege alle activiteiten die van daaruit worden georganiseerd, maar ook omdat het een ontmoetingsplek is. Toen Jallal 14, 15 jaar oud was, zat ze thuis, op school of bij het vrouwencentrum. "Tegenwoordig zijn er wel wat meer mogelijkheden om elkaar te ontmoeten; iedereen heeft een mobiele telefoon of zit op MSN. Vrouwen zijn zelfstandiger. Vroeger mocht een Marokkaanse niet in een andere stad gaan studeren, inmiddels mogen ze soms zelfs op kamers. Ze halen hun rijbewijs. Dat lijken kleine dingen, maar ze zijn belangrijk. Ze krijgen meer vrijheid, of némen meer vrijheid."
Dan nog blijft het de vraag waarom het met een deel van de jongens in Zaltbommel, die toch minstens dezelfde kansen krijgen als de meiden, minder goed gaat. Zouggaga: "Meiden zijn gedrevener dan jongens, dat verschil is er in Marokko ook. Maar het heeft ook te maken met de cultuur. Jongens zijn veel buiten, al vanaf jonge leeftijd, meisjes een stuk minder."
Meiden worden nog altijd beschermder opgevoed dan jongens, merkt Jallal. "Meisjes in het algemeen, en zeker de Marokkaanse. Ouders willen weten met wie ze omgaan, waar ze verblijven, hoe laat ze thuis zijn. Bij jongens is het meer: die redt zich wel. Daardoor signaleren ouders minder snel als het fout gaat. Tot ineens de politie op de stoep staat."
Niet zozeer omdat die zoon des huizes niet deugt, maar omdat hij met foute vrienden optrok, zegt Jallal. De eerste keer dat een van zijn vrienden iets fouts doet, zwijgt hij. De tweede keer staat hij misschien op de uitkijk. "Marokkaanse jongens zijn zeer loyaal. Al weet ik niet of dat voortkomt uit de Marokkaanse cultuur, uit de straatcultuur, of vanuit het 'wij tegen de rest-gevoel dat sommigen hebben ontwikkeld."
De vrouwen merken echter dat Marokkaanse ouders aan het veranderen zijn. Noem het de druk van de publieke opinie, of misschien wel een nieuwe stap in de integratie, maar ouders beginnen hun zonen binnen te houden, zegt Makhloufi. "Het is een combinatie van die factoren, denk ik. Ik hoor van ouders dat ze hun zoons stimuleren vaker vriendjes thuis uit te nodigen. Dan heb je er beter zicht op, kleinere groepen. Ik heb ook de neiging om tegen mijn zoon te zeggen: maximaal een uurtje buiten, dan naar binnen."
Dat is echter niet het enige wat verandert, merken de vrouwen sinds een paar jaar. Ook Nederland veranderde. In haar jeugd voelde Makhloufi dat Nederlandse buurtgenoten haar leuk, anders, interessant vonden. "Nu vinden Nederlanders het vertrouwde leuk, het bekende. Stemde twintig procent in De Vergt bij de laatste verkiezingen op de PVV? Het is geen prettige gedachte om te weten dat zo'n grote groep tegen je is."
Misschien dat 'de aantallen' de Nederlandse houding heeft doen veranderen, menen de vrouwen: in sommige straten in De Vergt is zo'n vijftig procent van de bewoners allochtoon. En de incidenten met groepen Marokkaans-Nederlandse jongens speelden hun rol. In elk geval ook de media. Makhloufi: "De negatieve aandacht voor de Islam, je hoort over homohaat, vrouwenonderdrukking. Geloof me, de meeste Marokkanen hebben wel wat beters te doen dan zich daar druk over te maken."
De oplossing? Jallal is helemaal niet zo somber. Het probleem van de overlast zal tijdelijk blijken te zijn. Daar is ze van overtuigd. "Een klein deel zal op het oude pad zal blijven doorgaan, maar het overgrote deel van de jongens wil ook gewoon trouwen en kinderen krijgen. Dan worden ze braaf."
Verder kunnen buddyprojecten helpen, waarbij jonge jongens het goede voorbeeld krijgen van oudere en succesvolle Marokkanen. Weerbaarheidscursussen, ontwikkeld met Orion, kunnen jongens 'nee' leren zeggen tegen leeftijdsgenoten. Jallal: "Maar alles heeft tijd nodig. Snelle oplossingen voor complexe problemen zijn er niet."
En misschien dat Marokkaanse ouders hun jongens wat minder vrij moeten laten, strakker moeten houden. Maar dan nog. Makhloufi: "Ik ken een paar ouders van jongens met wie het niet goed gaat. Terwijl ze heel erg hun best hebben gedaan. Soms heb je tieners niet in de hand, dat geldt ook voor Nederlanders."
Maar de boodschap van de vrouwen is eigenlijk een andere. Je moet de overlast op bijvoorbeeld het Bachplein aanpakken (Rahou: 'Want iedereen weet wie het zijn, zowel de Marokkaanse als de Nederlandse jongens'), maar laat het geen sluimerende wig tussen Nederlanders en Marokkanen blijven. Doorzetten, samen blijven komen. Niet door middel van koffieochtenden, maar door samen dingen te ondernemen, benadrukt Verkuijlen. Al laten juist de Nederlanders nog wel eens wat uitgestoken handen schieten. Ondanks herhaalde oproepen, bestaan de buurtouders uit bijna louter Marokkaanse vaders. En het moet ook gezegd: het is vooral de Marokkáánse gemeenschap die feesten ter overbrugging van de kloof organiseert. De Iftar, festiviteiten rond het suiker- en offerfeest. Kleurrijk Zaltbommel, dat Vrouwen en Kunst organiseert. Kwamen toch vijftig vrouwen op af, in een goede mix. Verkuijlen: "Alleen nemen Nederlanders zelf wat minder snel initiatief om dit soort evenementen op te zetten. Terwijl het toch samen moet gebeuren."
Dit is aflevering drie in de serie Met Marokkanen. Discussier mee op brabantsdagblad.nl /
metmarokkanen
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
