Illustratie: Job van Gelder
Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor zelfstandigen hebben een beroerd imago. Ze zijn duur en onbegrijpelijk. Voor de meerderheid van de zzp’ers een goede smoes geen verzekering af te sluiten. Gelukkig zijn er tegenwoordig simpeler varianten.
Daan de Boer, zelfstandig belichter bij filmopnames zoals de film Doodslag, had nooit een arbeidsongeschiktheidsverzekering.Te kostbaar en bovendien heeft de 41-jarige zzp'er weinig vertrouwen in verzekeraars.
"Als je een verzekeraar vertelt dat je regelmatig op een trap staat te balanceren dan weet je dat je een enorm hoge premie moet betalen", aldus De Boer.
Loondienst
Werknemers zijn via hun werkgever automatisch verzekerd tegen de financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid. De groeiende groep zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) moet zelf zo'n arbeidsongeschiktheidsverzekering (aov) regelen.
Hoofdbelichter De Boer is een van de honderdduizenden zelfstandigen zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering (aov). Elke keer blijkt uit onderzoeken dat circa twee derde van de zzp'ers zich niet heeft verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid.
Eisen
Een traditionele aov biedt bij ziekte een uitkering van zo'n 80 procent van het verdiende salaris. Die uitkering loopt door tot het 65 jaar als de zzp'er ziek blijft en niet meer kan werken.
Deze aov moet aan allerlei aanvullende eisen voldoen omdat de premie aftrekbaar is. Belangrijke gevolgen zijn dat de verzekeraar niet een bedrag ineens mag uitkeren en dat de periodieke uitkeringen wel worden belast.
Alternatieven
Behalve duur (denk aan 8 tot 20 procent van het inkomen) zijn aov's complex. Ook zijn er uitsluitingen waar verzekerden vaak geen benul van hebben. Na kritiek vorig jaar van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) hebben verzekeraars toegezegd de polisvoorwaarden te vereenvoudigen.
Inmiddels zijn er enkele afwijkende regelingen op de markt gekomen die deels tegemoet komen aan de bezwaren tegen de conventionele aov. Deze alternatieven hebben gemeen dat ze minder geld bieden en dat de premie of inleg niet aftrekbaar is. Hierdoor is de uitkering in geval van ziekte ook niet belast.
Broodfonds
Twee onlangs geïntroduceerde alternatieven voor de aov zijn het Broodfonds en de ernstige-ziekteverzekering van Achmea-dochter GoedGenoeg. Het Broodfonds is een groep zelfstandigen die elkaar helpt in moeilijke tijden. De verzekering van GoedGenoeg keert een eenmalig een bedrag uit bij ernstige aandoeningen zoals kanker, een beroerte of een hartaanval.
Daan de Boer heeft gekozen voor een Broodfonds. "Via een cameraman hoorde ik over deze vorm van onderlinge hulp en ik was direct laaiend enthousiast", zegt De Boer. "In de filmbranche werken veel zelfstandigen intensief samen met elkaar. Je bent meer collega's en vrienden dan concurrenten. Zo'n Broodfonds biedt de mogelijkheid elkaar te steunen bij ziekte zonder dat er een verzekeraar of bank aan te pas komt."
Belasting
Het Broodfonds is vorig jaar gelanceerd door De BroodfondsMakers. Deze drie zzp'ers uit de regio Utrecht hadden zes jaar ervaring opgedaan met een eigen Broodfonds en vonden dat de tijd rijp was dit concept wereldkundig te maken. Bij een Broodfonds zijn minimaal twintig zelfstandigen betrokken die elkaar min of meer kennen.
Maandelijks storten ze een relatief klein bedrag dat varieert van 45 tot 90 euro (exclusief 10 euro kosten) op een aparte bankrekening. Zodra een van leden van de club ziek wordt, krijgt hij van alle afzonderlijke leden maandelijks een bedrag. Omdat het om kleine bedragen gaat die onder de fiscale schenkingsgrens vallen blijft de Belastingdienst buiten beeld.
Reserves
Bij het broodfonds van de filmers hebben de deelnemers besloten een wachttijd van een maand in te bouwen. De meeste deelnemers hebben voldoende reserves om een maand te overbruggen.
De uitkering van bijvoorbeeld 1.000 euro netto per maand duurt maximaal 2 jaar. "We hebben voor die termijn gekozen omdat 93 procent van de de zelfstandigen na die tijd weer aan het werk is", zegt Biba Schoenmaker, een van de drie oprichters van De BroodfondsMakers.
Acceptatie
Schoenmakers onderneming helpt ook beginnende broodfondsen op weg. Broodfondsen zijn zelfstandige verenigingen die zelf bepalen wie ze toelaten. Een verzekeraar zal bijvoorbeeld iemand die vijf jaar geleden kanker heeft gehad, weigeren of een hele hoge premie vragen. Een broodfonds kan er toch voor kiezen iemand met die medische geschiedenis te accepteren.
Deelnemers moeten dit soort zaken wel melden als ze zich aansluiten. "Bij ons vertelde een van de deelnemers dat hij misschien een ernstige nieraandoening heeft. De onderzoeken lopen nog. We hebben unaniem besloten hem toch te accepteren", zegt De Boer.
Buffer
De fraaie verhalen over de broodfondsen roepen ook kritische kanttekeningen op. Zo noemde Tijs van den Boomen, auteur van een gids voor zzp'ers, de kosten aan de hoge kant en het geen serieuze oplossing voor zelfstandigen.
Hij pleit voor het aanleggen van eigen buffers. "Zeker beginnende zzp'ers kunnen nog geen buffers aanleggen", zegt Schoenmaker in reactie op de kritiek. "Bovendien is die buffer vaak nodig om te overleven als er een tijdje minder opdrachten zijn. Je kunt je buffer maar één keer gebruiken."
De Boer vindt de kosten niet buitensporig. "Je bent geld kwijt aan de bank en de administratie', aldus De Boer. "Verder lijken de kosten procentueel hoog, maar dat is vanwege de lage inleg. Die is veel lager dan de premie van een verzekering." De kosten kunnen na verloop tijd dalen als een broodfonds eenmaal goed loopt.
GoedGenoeg
Naast de clubs die elkaar door moeilijke tijden willen helpen, is er ook een commerciële partij die met een product is gekomen dat flink afwijkt van de gewone dure aov en tegemoet wil komen aan de wensen van zelfstandigen zonder aov. GoedGenoeg, een initiatief van Achmea, timmert sinds vorig jaar aan de weg met een simpel alternatief voor de traditionele aov. "We hebben gesprekken georganiseerd met zelfstandigen en gevraagd waarom ze geen aov afsluiten", zegt Jerry de Groot van GoedGenoeg.
Uit die bijeenkomsten kwam naar voren dat er behoefte is aan een verzekering die in geval van een aantal ernstige aandoeningen zoals kanker of een hartinfarct zorgt voor een financieel steuntje in de rug. Het gaat om een eenmalig bedrag in plaats van een uitkering tot je 65e. De ervaring leert dat veel mensen als ze genezen na een of twee jaar weer aan de slag kunnen.
Uitkering
De verzekering van GoedGenoeg verschilt op veel punten van de gewone aov. "Bij een traditionele aov worden een aantal uitsluitingen genoemd. Bij ons is het precies andersom", aldus De Groot. "Wij vermelden bij welke vier ernstige ziektes en welk ingrijpende operaties we een som geld uitkeren. We hebben gekozen voor de vier meest voorkomende ernstige aandoeningen."
GoedGenoeg is ook simpel omdat de premie en de uitkering netto zijn. De premie is niet vast, maar loopt op naarmate de verzekerde ouder wordt. Dat kan na tien jaar leiden tot een verdubbeling van de premie. "Door de premie te koppelen aan de leeftijd zit je niet vast aan deze verzekering", zegt De Groot. Bij andere verzekeringen betaal je een gemiddelde premie. Je betaalt in feite de eerste jaren te veel en in de tweede helft te weinig premie. Hierdoor is het niet voordelig halverwege te stoppen."
Creatief
De aanbieders van nieuwe vangnetten voor zelfstandigen denken dat deze groep anders in het leven staat dan de gemiddelde werknemer. "Ondernemers melden zich niet snel ziek. Ze zijn creatief en proberen eventuele problemen zelf op te lossen", zegt Schoenmaker.
Belichter De Boer beaamt dat: "Als ik kleurenblind zou worden, ga ik als ondernemer op zoek naar een andere manier om mijn geld te verdienen in de filmbranche."
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
