Niet beschikbaar!
Bron: ANP
Sinds 2003 kiezen we in Nederland het woord van het jaar. Ook nu weer. De bedoeling is om een woord te vinden dat exemplarisch is voor de tijdgeest.
De verkiezing van het woord van het jaar is een leuk idee, maar de uitvoering is ieder jaar weer met gedoe omgeven. Het gevolg is dat er vooral betekenisloze woorden gekozen worden, in plaats van betekenisvolle waar we wat aan hebben.
De verkiezing van het woord van het jaar gaat eigenlijk nergens over. De verkiezing is onterecht het feest van de gemiste kansen geworden, hopelijk kunnen we het tij keren door wél een betekenisvol woord te kiezen waar iedereen wat aan heeft.
Het woord van 2003 was 'gamen', een woord waar de organisatie van de verkiezing niet tevreden over was. Toch bleek dit juist een goed woord te zijn, omdat het nog steeds gebruikt wordt en omdat iedereen weet waar het over gaat. Met andere woorden, 'gamen' is een betekenisvol woord gebleken. Een goed begin van een traditie, zou je denken, maar deze traditie werd niet in gang gezet.
Om een of andere reden werd er in 2004 geen woord van het jaar gekozen. In 2005 werd 'genverbrander' woord van het jaar, een vreemde keuze. 'Helderziende' Robbert van den Broeke kreeg uit de spirituele wereld te horen dat iemands voorvader 'genverbrander' was. Van den Broeke had zijn huiswerk niet goed gedaan, omdat hij een tikfout overgenomen had. Het ging om 'geneverbrander', ofwel een jeneverbrander. Door 'genverbrander' te zeggen, verklapte Van den Broeke de bron: een internetpagina en geen geest. 'Genverbrander' is het woord waarmee Van den Broeke ontmaskerd werd, maar niet het woord van het jaar. 'Genverbrander' is geen betekenisvol woord en daarmee dus een non-woord.
In 2006 was er geen verkiezing en in 2007 werd het 'bokitoproof'. Gorilla Bokito uit Diergaarde Blijdorp ontsnapte uit zijn hok en richtte een ravage aan. Voortaan moesten apenverblijven dus 'bokitoproof' gemaakt worden. Het zou mooi geweest zijn als dit woord een blijvertje was, als alle moeilijk verwoestbare dingen voortaan op figuurlijke wijze bokitoproof genoemd zouden worden: 'Deze reiswieg is bokitoproof.' Niets van dat alles, het woord 'bokitoproof' is nooit in het normale taalgebruik terechtgekomen, het woord van 2007 is een betekenisloos woord gebleken.
Met 'swaffelen' gebeurde in 2008 min of meer hetzelfde. Door een oproep van GeenStijl.nl werd 'swaffelen' woord van het jaar. 'Swaffelen' is met je penis tegen iets of iemand aantikken. Is dit een woord gebleven? Nee, omdat niemand swaffelt; bovendien is swaffelen niet metaforisch geworden. Als swaffelen figuurlijk gebruikt was gaan worden, had het overleefd. Zegt de ene sporter tegen de andere: 'Ik swaffel je naar alle hoeken van de het veld'. Swaffelen zou dan 'vernederen' of 'verslaan' moeten betekenen. Dit is niet gebeurd, dus ook het woord van 2008 was betekenisloos.
2009 kende twee woorden van het jaar: 'ontvrienden' via een internetverkiezing en 'twitteren' door Onze Taal. Gemiste kans: er kan slechts één woord van het jaar zijn. Waarom moeten taalliefhebbers zich altijd gedragen als elkaar beconcurrerende groepjes? Het woord van het jaar is een hartstikke leuk idee om de Nederlandse taal op een positieve manier in het nieuws te brengen en wat gebeurt er? Men krijgt het voor elkaar om vooral gedoe te creëren; wat zonde. Op dit moment staat woordvanhetjaar.nl weer open voor suggesties, iedereen kan een woord aandragen. Uit die woorden wordt een selectie gemaakt waarop uiteindelijk gestemd wordt. Ik hoop dat er nu wel een mooi woord uitkomt, een dat de tijdgeest typeert, een woord dat zal blijven.
Drs. Bas Jongenelen is docent Nederlands aan de Fontys Lerarenopleiding Tilburg en jury van de taalspelletjes in het tv-programma Ik hou van Holland.
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
