Kort nooit op het basisonderwijs

Auteur: door Kete Kervezee | vrijdag 02 april 2010 | 09:29 | Laatst bijgewerkt op: vrijdag 02 april 2010 | 10:17

Tekstgrootte

'Het basisonderwijs is letterlijk de basis van onze kenniseconomie.' foto Toussaint Kluiters/ANP

Werkgroepen hebben in opdracht van het kabinet Balkenende IV gezocht naar mogelijkheden om structureel tot twintig procent op de overheidsuitgaven te besparen.

De politiek moet nu keuzes maken die jaarlijks 29 miljard euro aan besparingen zullen opleveren, om zo de economie gezond te maken en de generaties na ons niet op te zadelen met onze schuldenlast.

Ook de onderwijsuitgaven zijn tegen het licht gehouden. Jaarlijks investeert de overheid 8 miljard in het basisonderwijs, dat wordt gegeven aan 1,6 miljoen leerlingen, verspreid over zo'n 7500 scholen. Een besparing van twintig procent betekent dat het budget van circa 25 euro per dag per leerling wordt teruggeschroefd naar 20 euro. De keuzes die een nieuw kabinet moet maken, zijn ingrijpend en vragen om visionair leiderschap.

Ik betoog niet dat in het onderwijs geen doelmatigheidswinst is te boeken, maar bepleit vooral te letten op het brede verband en de lange termijn. Onderwijs is een investering in de toekomst. Het maatschappelijke rendement van het onderwijs houdt direct verband met de hoogte van deze investering.

Het Centraal Planbureau berekende in 2007 dat een toename van de gemiddelde opleidingsduur met één jaar leidt tot acht procent meer productie. Ook op persoonlijk niveau rendeert een goede opleiding. Een extra jaar onderwijs levert iemand over de gehele beroepsloopbaan gemiddeld 5 tot 15 procent meer inkomen op.

Het standpunt dat de onderwijsopbrengsten over de hele linie omhoog moeten, wordt breed gedeeld. Daarvan getuigt ook de Kamerbreed aangenomen motie-

Hamer om Nederland klaar te stomen voor de top-5 van kenniseconomieën. Daar is elk talent voor nodig.

Het basisonderwijs is letterlijk de basis van onze kenniseconomie. Het is onze ambitie om de onderwijskwaliteit de komende jaren fors te verhogen. Het basisonderwijs heeft de opdracht elk talent te ontwikkelen en leerlingen zonder achterstanden in reken- en taalvaardigheden de school te doen verlaten. Want achterstanden die na het basisonderwijs nog bestaan, kunnen later nauwelijks meer worden gerepareerd.

Krappe overheidsfinanciën noodzaken ons niet alleen te spreken over zaken die we écht belangrijk vinden, maar ook om het nadrukkelijker over prijskaartjes te hebben. Een dag op een basisschool kost zo'n 25 euro per leerling, een beperkt leertraject voor een voortijdig schoolverlater dagelijks 125 euro en een dag in een justitiële jeugdinrichting zo'n 300 euro. Worden alle maatschappelijke kosten van een voortijdig schoolverlater opgeteld, dan bedraagt de som uiteindelijk 1,4 miljoen euro per uitvaller! Over de belangrijker geachte immateriële kosten hebben we het dan nog niet eens gehad.

Kortom: goed onderwijs dat in staat is leerlingen te stimuleren, is geen uitgavenpost, maar een zinvolle investering die fors rendeert.

De economische crisis verlangt meer dan ooit dat wij de financiële middelen zo efficiënt mogelijk inzetten. Zo is op het gebied van huisvesting van scholen betere doelmatigheid mogelijk. Een voorbeeld. Geld voor nieuwbouw van schoolgebouwen gaat nu van het rijk via de gemeenten naar de scholen. Omdat gemeenten andere financiële belangen hebben dan scholen, worden er anno 2010 soms nog scholen gebouwd zonder behoorlijke isolatie. Ook is op sommige scholen het binnenklimaat zo slecht, dat leerlingen

's middags niet meer helder kunnen leren. Dat is onacceptabel.

Basisscholen zouden de huisvestingsmiddelen dan ook rechtstreeks van het rijk moeten ontvangen. Ook is een betere doelmatigheid te bereiken op het terrein van de vele projectsubsidies. De daarmee gepaard gaande verantwoordingslast voor de scholen weegt niet op tegen de relatief kleine baten. Schrap die aparte projectsubsidies daarom en voeg het budget toe aan de zogeheten 'lump sum' die scholen ontvangen.

Maar bij deze maatregelen kan het niet blijven. De discussie in de verkiezingscampagne moet niet uitsluitend gaan over 29 miljard bezuinigen, maar ook over maatschappelijke investeringen, zoals in het basisonderwijs. Vanzelfsprekend is het vervolgens aan het onderwijs om de doelmatigheid van de bestedingen publiek te verantwoorden. Om kort te gaan: Bezuinigen op onderwijs is penny-wise and pound-foolish: je wint op de korte termijn maar verliest op de lange. Doen we dat toch, dan leggen we zéker een schuldenlast op de schouders van onze kinderen en kleinkinderen.

Kete Kervezee is voorzitter van de PO-Raad (Primair Onderwijs) en voormalig inspecteur-generaal van het onderwijs.

Meer Mening

di 07-02 Fout: marktwerking in de zorg
vr 03-02 Onderzoek ál het misbruik, pak niet alleen de Kerk aan
vr 03-02 Globalisering is zo slecht niet
vr 03-02 Fantastisch om de wereldelite te zien, maar zinvol was Davos niet
do 02-02 Malafide sites kun je beter sluiten dan laten filteren en blokkeren
do 02-02 Seminarie in Den Bosch is achterhaald
wo 01-02 De SP kan niet radicaal blijven
wo 01-02 Als docenten moésten wij het werk wel neerleggen
ma 30-01 Nee, wij hoeven echt geen afstand te doen van walvissen en dinosauriërs
do 26-01 Voor concurrentie in de zorg moet plek zijn

Reacties

Sorteer reacties

Ik vind de oproep om het onderwijs uit te sluiten van bezuinigingen eerlijk gezegd èrg matig gemotiveerd. Er worden vooral emotionele argumenten aangevoerd. Natuurlijk is onderwijs nuttig... Ik durf te stellen dat de onderwijzers met deze oproep meer aan hun eigen positie denken dan aan het algemeen belang.
Ik heb zelf gewerkt in die sector en er het beste salaris uit mijn carrière verdiend. Als er echter materiaal nodig was, dan was daarvoor nooit geld te vinden. Met als gevolg dat er een hoop zelf geknutseld werd, juist ja: door duurbetaalde onderwijskrachten. Het gaat erom dat je in de budgetten ruimte creëert om in te kopen. En dat betekent simpelweg dat je minder onderwijsgeld aan onderwijzers besteedt. Daarom is de oproep om af te blijven van het onderwijs misleidend.

Gitjuh - 08-04-2010 | 09:22

@Kees - De aflossingvrije leningen zijn de werkelijke boosdoeners. Hillen had destijds alles wat buiten de lineaire en annuïteitenhypotheek valt, moeten terugdraaien. De aansporing om schulden af te lossen door vermindering van het huurwaardeforfait had men dan achterwege kunnen laten.
Wij hebben onze schulden braaf afgelost en worden nu geconfronteerd met een onheuse waardestijging van onze woning als gevolg van de ruime kredietfaciliteit die onze overheid heeft toegestaan.
Ik ben het met jou eens dat deze regeling voor huiseigenaren die hun boeltje hebben afbetaald, wel erg gunstig uitpakt. Wat mij betreft mag het worden afgeschaft.

Nico Ros - 02-04-2010 | 17:33

L.S.
In de discussies over de verdeling van de lasten die moeten worden opgebracht om de gevolgen van de crisis het hoofd te bieden moet zeker ook gekeken worden naar de merkwaardige gevolgen van het Hillen-wetje. Waarschijnlijk zegt dit de meeste mensen niet veel. Het is een wetje waarbij mensen met weinig hypotheek worden vrijgesteld van belasting over de huurwaarde. Een maatregel die dus heel sterk in het voordeel is van mensen met een fors vermogen in de vorm van een vrijwel hypotheekvrije woning.

Als we echt de lasten eerlijk willen verdelen dan zal deze maatregel ongedaan moeten worden gemaakt voordat we ook maar beginnen na te denken over het aanpakken van de hypotheekrenteaftrek. Het zal toch duidelijk zijn dat mensen zonder hypotheeklasten een betere positie hebben dan mensen die met een maximale lening een eigen huis hebben weten te verwerven. Bovendien is een groot deel van de mensen die gebruik maken van de Hillen-vrijstelling in de gelukkige omstandigheid dat ze al geruime tijd een eigen woning hebben waarvan de waarde sinds de aankoop enorm is gestegen. Uiteraard belastingvrij!

Kees van den Aker - 02-04-2010 | 13:45

Reageren

Naam: E-mail: Reactie:

Regels voor artikelreacties

Het Brabants Dagblad geeft lezers op de website de mogelijkheid te reageren op nieuwsartikelen. Het feit dat een mening of visie op maatschappelijke gebeurtenissen wordt gepubliceerd impliceert niet dat het Brabants Dagblad die mening ook deelt of op welke wijze dan ook ondersteunt. Het Brabants Dagblad houdt zich het recht voor reacties te weigeren.

Anonieme reacties worden niet geplaatst. De afzender dient naam en bij voorkeur ook woonplaats te vermelden. Vermelding van het e-mailadres is verplicht.
Reacties met als afzender een overduidelijk valse naam, bijvoorbeeld die van een bekende Nederlander, of met in de afzender scheld- of schuttingwoorden worden niet geplaatst.
Verwijzingen naar websites worden niet geplaatst.
Er mag geen sprake zijn van het schenden van het copyright van derden (citeren mag, complete publicaties overnemen niet).
Letterlijk identieke reacties worden niet geplaatst.
Maak de reacties niet te lang. De grens ligt bij 500 karakters. Complete boekwerken worden als reactie niet gewaardeerd en ook niet geplaatst.
Nietszeggende reacties ("Tsjongejonge" of "Schandalig" ) zonder onderbouwing worden niet geplaatst.
Reacties in een buitenlandse taal kunnen we niet plaatsen.
Reacties volledig of overwegend in hoofdletters, plaatsen we niet.
Commerciële boodschappen (spam) worden niet geplaatst
Reacties die het technisch functioneren van de website zouden kunnen hinderen, worden niet geplaatst.
Er zijn fatsoensregels. Reacties waarin niet fatsoenlijk wordt omgegaan met anderen en andermans mening niet wordt gerespecteerd worden niet geplaatst.
Oproepen tot oproer en demonstraties worden niet geplaatst.
Doodsverwensingen en reacties met scheldwoorden en/of beledigingen worden niet geplaatst.
De wet mag niet worden overtreden. Denk bijvoorbeeld aan de Grondwet en met name artikel 1 ("Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.") Het beledigen of het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadigheid vanwege ras, godsdienst, levensovertuiging, sekse of seksuele gerichtheid mag evenmin.
Bij reacties waarin concreet bedreigingen worden geuit tegen personen of groepen personen, kunnen wij aangifte doen.