Burgemeester Ruud Vreeman (R) van Tilburg tijdens de raadsvergadering afgelopen woensdag. ANP
Toen Philip Freriks van het journaal zijn verslaggever afgelopen woensdag vroeg waarom Tilburg 'burgemeester Vreeman weg wilde hebben', was het antwoord: 'omdat hij nooit Tilburger onder de Tilburgers is geweest'. Mooie one-liner.
De werkelijkheid is ingewikkelder. De verslaggever komt ermee weg.
De affaire in een notendop: in een relatief onbeduidend dossier besloot burgemeester Vreeman, naar zijn zeggen in het belang van de stad, de gemeenteraad niet te informeren. Hij handelde in strijd met de gemeentewet. Woensdagavond kreeg hij een motie van afkeuring aan zijn broek.
Het dossier, de ombouw van de oude MIDI-bioscoop tot theater, is als je het afzet tegen andere projecten tamelijk onbeduidend. De bouwkosten werden met 1,9 miljoen euro overschreden. Feit is dat burgemeester Vreeman informatie daarover achterhield. Vanwege uitzonderlijke omstandigheden, verklaart hij, waardoor hij integriteit en bestuurbaarheid van Tilburg liet prevaleren boven zijn informatieplicht.
Naar de letter van de wet is het duidelijk: foute boel. De raad niet of niet tijdig te informeren staat bekend als politieke doodzonde. Het hek is van de dam als een bestuurder naar eigen inzicht de raad dan wel, dan niet informeert. Vreeman komt er niet mee weg. Maar moet hij ook weg? Dat is aan Wim van de Donk, de kersverse commissaris van de koningin, die meteen een leuk klusje op zijn bord heeft en ook meteen geschiedenis kan schrijven. Namelijk door Vreeman niet te laten wegsturen.
Want wat is hier aan de hand? In een democratische rechtsstaat, met vrijheid van meningsuiting en politieke vergadering, gelden spelregels voor iedereen. Dankzij dit prachtige systeem kan iedereen politicus worden, of hij nou ondernemer is, docent, werkloos, of voormalig chauffeur. Je kunt er dan voor kiezen om met modder te gaan gooien, op de man te spelen, lak te hebben aan geheimhouding, je kunt zelfs verdacht worden van corruptie en er toch gewoon mee wegkomen, althans, zolang de regels niet toereikend zijn om een en ander wettig en overtuigend te bewijzen. Intussen kun je als het je zo uitkomt, je naar de letter op diezelfde regels beroepen. In geval van burgemeester Vreeman op de gemeentewet.
Vreeman verklaart dat zijn besluit de raad niet te informeren was ingegeven door de politieke context en zeer uitzonderlijke omstandigheden van het moment. De Tilburgse raad liet zich daar woensdag niets aan gelegen liggen, net als aan het politieke klimaat in Tilburg, dat wordt gekenmerkt door wantrouwen, profilering, opportunisme en populisme, en waarin zich een raadslid beweegt dat mogelijk schuldig is aan corruptie.
Hoe nu verder? De gemeenteraad kondigde aan zichzelf te gaan onderzoeken op integriteit. Men wil aan zelfreiniging doen en werken aan de omgangsvormen. Het debat verliep woensdag opvallend keurig. De plaatsvervangend voorzitter had alle fractiewoordvoerders een uur voor aanvang bijeengeroepen. Het moest netjes blijven. En tevoren stond al vast wie welke moties zou gaan indienen. Waren dit nou die beroemde elkaar beschimpende Tilburgse raadsleden?
Schijn bedriegt. Algemeen is sprake van toenemende polarisatie, maar politiek Tilburg onderscheidt zich in zijn meest extreme vorm. Nog nooit was het klimaat zo verziekt als nu. Zowat alle grenzen van fatsoen, integriteit en betamelijkheid worden overschreden. Heerlijk om mee te maken als journalist, maar wat een niveau! De inwoners van Tilburg schamen zich voor hun volksvertegenwoordigers. Toch kiest de gemeenteraad voor de letter van de wet, boven de geest van de democratie: de burgemeester kan opzouten.
Oneens. Juist in dit antiklimaat moet Vreeman blijven. Terecht wordt hij geroemd om zijn inzet voor meer veiligheid. En stelt hij zich teweer tegen een aan gezag winnende populistische kijk op cultuur in de stad. Daarbij worden zaken zo voorgesteld alsof alles wat de kermis of het levenslied aan cultuur overstijgt neerkomt op subsidie-slurperij, zo erg dat de gewone man zich straks enkel nog droog brood kan permitteren.
Het is een gevaarlijke tendens. Nog niet zo lang geleden wisten studenten na het ophalen van hun bul niet hoe snel ze Tilburg moesten verlaten. Juist omdat er op cultureel gebied zo weinig te doen was. In Tilburg staan grote projecten op stapel waarvoor een boegbeeld nodig is om ze doorgedrukt te krijgen. Straks worden ze afgeschoten of uitgekleed, want te trendy, te design of te duur. Vreeman te ambitieus? Hoe moet het dan? Volgens de wet heeft hij een politieke doodzonde begaan, maar de situatie is in Tilburg zo uitzonderlijk - de MIDI-affaire immers zo gigantisch opgenaaid - dat er veel voor te zeggen is om eens een keer niet naar de letter maar naar de geest te kijken. Dat kan ook best, want angst voor precedentwerking is hier niet nodig. Nergens zal een tot politicus opgeklommen ex-chauffeur het ooit nog zo bont kunnen maken.
De burgemeester ziet de motie van afkeuring aan zijn adres als een oproep te gaan overleggen over een nieuwe werkbare situatie. Waarom niet? De democratie helpt mee: nog slechts enkele maanden, tot maart, is de huidige raad in functie. Dan zijn de gemeenteraadsverkiezingen.
Toine van Corven is freelance journalist. Hij was jarenlang correspondent in Tilburg voor het ANP en landelijke dagbladen en omroepen
Sorteer reacties
