Langer straffen leidt juist tot méér misdaad

Fred Teeven. Foto: ANP

Dat stelde staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie op de Europese dag van het slachtoffer, die gisteren was. Deze opvatting past in een politieke lijn die inzet op lange en uitzichtloze gevangenisstraffen, omdat de samenleving daarmee volgens de VVD-bewindsman en oud-officier van justitie een stuk veiliger zou worden. Sorry, maar dat is toch echt een misvatting.

Nederland telt in totaal 47 plaatsen waar mensen langdurig worden opgesloten. Daarin zitten ruim twaalfduizend volwassen gedetineerden, tweeduizend jongeren (tot 18 jaar) en zo'n honderd tbs'ers. Daar bovenop komen nog eens ruim zevenduizend illegale vreemdelingen die in detentie- en uitzetcentra zitten te wachten op hun gedwongen terugkeer naar hun moederland.

Daarmee zit ongeveer één op de duizend Nederlanders achter de tralies. Dat is niet veel vergeleken met de Verenigde Staten, waar er op iedere duizend inwoners zeven mensen vastzitten.

Maar in het westen van Europa, in landen die qua strafrechtcultuur dicht bij Nederland staan, hebben wij inmiddels een bedenkelijke reputatie opgebouwd.

Van de 22 West-Europese landen staat Nederland op een zestiende plaats in het lijstje 'meeste gevangenen per duizend inwoners'.

En dat kost ons land handen vol met geld. Jaarlijks geven we 1,5 miljard uit aan het gevangeniswezen, vergelijkbaar met de gezamenlijke begroting van de universiteiten Leiden, Utrecht, Tilburg of Twente. Of, om een andere vergelijking te maken, dit is vergelijkbaar met de begroting van een heel Afrikaans land zoals Malawi.

'Spijkerhard' optreden tegen criminelen, daarmee willen staatssecretaris Fred Teeven en minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie de samenleving veiliger maken. In hun visie betekent dat: meer mensen opsluiten en mensen nog langer opsluiten. Daarvoor worden minimumstraffen ingevoerd en ook wordt de strafmaat voor delicten verhoogd.

Bestuurlijke overtredingen worden niet meer alleen afgedaan met een geldboete maar ook met een celstraf. En het aantal taakstraffen wordt sterk afgebouwd. Daarmee komt minister Opstelten ongetwijfeld tegemoet aan het rechtsgevoel van een grote groep Nederlanders. Sommigen zijn slachtoffer van een misdrijf of kennen wel iemand die slachtoffer is geworden van criminaliteit. En zij weten als geen ander: slachtoffers hebben meestal 'levenslang'. Daarom moet de dader het ook maar voelen. Maar uiteindelijk zal het vaker en langer opsluiten van misdadigers méér slachtoffers eisen.

In het verleden werden criminelen vastgezet om hun gedrag te verbeteren, om hen tot inkeer te laten komen en om hen voor te bereiden op een terugkeer in de maatschappij. Er werd, kortom, aan gewerkt om hen als normale burgers terug te voeren in de samenleving. Vanaf de jaren negentig van de vorige eeuw staat 'resocialisatie' niet meer voorop. Nu telt louter nog de beveiliging van de samenleving.

Maar wordt de samenleving hier ook veiliger van? Voorkomen we zo het slachtofferen van onschuldige mensen? Nee. Cijfers laten keer op keer weer zien dat de gevangenis de beste leerschool is voor criminaliteit. Twee jaar na vrijlating heeft de helft van de ex-gedetineerden opnieuw slachtoffers gemaakt. Een derde van de ex-gedetineerden zit twee jaar na hun ontslag opnieuw in de gevangenis.

Een straf die wél effectief is, is de taakstraf: wie een taakstraf heeft uitgevoerd, gaat veel minder snel de fout in dan iemand die een gevangenisstraf heeft uitgezeten.

Toch blijft de minister hameren op gevangenisstraffen. Hij heeft dan ook bepaald dat rechters de taakstraf sinds dit jaar niet meer vaak mogen opleggen. Nederland kijkt te veel naar slechte voorbeelden, zoals Californië. Daar leidde een zeer streng strafklimaat juist tot overvolle gevangenissen, vaderloze buurten en een aanslag op de overheidsfinanciën.

In Californië wordt 11 procent van het overheidsbudget aan gevangenissen besteed: 8 miljard dollar per jaar. En dat is méér dan er aan onderwijs wordt uitgegeven. Maar veiliger is het er in Californië overigens niet op geworden.

Terwijl Nederland het voorbeeld van Californië volgt, trekken anderen landen tegenovergestelde conclusies. Groot-Brittannië voerde al eerder minimumstraffen in, maar komt nu terug van de idee dat dit de samenleving veiliger maakt. In Engeland neemt de aandacht voor taakstraffen weer toe. Scandinavische landen zijn niet van plan om iets aan hun strafrechtcultuur te veranderen. Daar zitten relatief weinig mensen in de bak en dat willen ze ook zo houden. Scandinavische landen behoren tot de veiligste ter wereld.

Teeven en Opstelten, die meer en langere gevangenisstraffen eisen omwille van de slachtoffers van vandaag, bewijzen de slachtoffers van morgen dus een slechte dienst.

Michel Knapen is juridisch journalist

en tevens redacteur van het Wereldpodium.

Het Wereldpodium houdt op donderdag 1 maart aanstaande de debatavond 'Hotel Bajes - het leven in Nederlandse en buitenlandse gevangenissen'.

Plaats van het debat is De Nwe Vorst in Tilburg. De bijeenkomst begint om 20.00 uur.

Gasten zijn onder anderen de oud-gedetineerde Joseph Oubelkas, een voormalige gevangenisdirecteur en strafrechtgeleerde Anton van Kalmthout.

Aanmelden kan via www.wereldpodium.nu .

Meer Mening

• vr 18-05 Facebook: een duur koopje
• vr 18-05 Leer kicken op de contrasten van bont Brabant
• vr 11-05 Barre tijden voor de Brabanders
• vr 11-05 Btw-verlaging komt wél ten goede aan theaterbezoeker
• do 10-05 Geen enkele weldenkende SP'er ontkent de Oostblok-terreur
• do 10-05 Media, denk na over je privacybeleid
• wo 09-05 Nieuw plan voor vakbond is sprong in het diepe
• ma 07-05 SP is fiere internationalistische partij
• vr 04-05 De oorlog herdenken in vijf lessen
• vr 04-05 SP: de Socialistisch Nationalistische Partij

Sorteer reacties

@Stoffel

U weidt nog ver uit vind ik.. Maar verder redenerend op uw betoog kunnen we dus beter gevangenisstraf als boetedoening afschaffen daar minder en nog minder hard straffen dus ook een afname van criminaliteit en recidive tot gevolg moet hebben.. Bij helemaal niet straffen komen we dus op nul uit..

Zie u nu ook het belachelijke in van die 'wetenschappelijke' conclusie of..?

Wim - 07-03-2012 | 11:03

Ik lees bijna uitsluitend studies waaruit blijkt dat gevangenisstraf NIET helpt als correctiemiddel.
Stoffel - 05-03-2012 | 12:22

Ik bleef een beetje op de achtergrond, en natuurlijk Stoffel heeft weer een gat gegraven, waar hij niet meer uit kan kruipen.
Deze "bleeding heart liberals” zijn zo bang om iemand te straffen, dat ze de bevolking in gevaar brengen. Omdat deze "bleeding heart liberals” misdadigers te vroeg, zonder of te weinig straf weer los laten.

Een gevangenisstraf is nooit geen correctiemiddel, een gevangenisstraf is een straf omdat ze zelf bewezen hebben om een bij misdaad te plegen, tegen de bevolking, ze niet geschikt zijn om onder deze bevolking te leven.
Elke straf is opgelegd bij een rechter en in naam van de bevolking.

Daarom is ook de doodstraf een goed middel om de bevolking te beschermen van misdadigers. Als de overheid je niet kan beschermen wie gaat het dan doen?
Precies, maak de verkoop van wapens legaal, en doe het zelf.
De politie duurt te lang om te komen, of ze komen als ze tijd hebben.
Terwijl een kogel met 3000 km/uur altijd klaar staat.

"Het voorbeeld ligt in de jaren twintig toen in de V.S. de beslissing werd genomen om de alcohol te verbieden”.

Stoffel, je hebt veel teveel films gezien, en het analyseren is zo fout, ik blijf lachen.

Karel Tichmann (1%) - 07-03-2012 | 01:13

@Wim.
Waaruit mag dat blijken? Ik lees bijna uitsluitend studies waaruit blijkt dat gevangenisstraf NIET helpt als correctiemiddel. In de criminologie geldt als conclusie: "de beste voorspeller van recidive is gevangenisstraf". Uiteraard heeft straffen ook nog andere functies, zoals genoegdoening van het slachtoffer maar als het gaat om preventie is gevangenisstraf niet echt werkzaam.

Als het werkzaam is, geldt dat normale mensen die wel eens over de schreef gaan. Onze criminelen bestaan echter in groten getale niet uit ontspoorde en verknipte persoonlijkheden. In criminaliteit speelt ook aanleg en biologische factoren mee.

Áls iets werkt, zo blijkt, dan is dat de pakkans. Daar moeten we op investeren.

Vervolgens moeten we bepaalde drugs legaliseren. Dat scheelt "zomaar" de helft van de criminaliteit. Het voorbeeld ligt in de jaren twintig toen in de V.S. de beslissing werd genomen om de alcohol te verbieden (de grote drooglegging). Het gevolg: opkomst van de georganiseerde misdaad ("Al Capone"), géén vermindering van alcoholisme, zeer hoge maatschappelijke kosten (politie, justitioneel apparaat). Precies hetzelfde wat we nu kunnen zien bij wiet.

In plaats van deze les te lezen zijn we weer in dezelfde valstrik gesprongen als in de jaren 20 met de alcohol en zijn we de volstrekt zinloze "war on drugs" begonnen. Met exact dezelfde uitkomst als tijdens de drooglegging.

Stoffel - 05-03-2012 | 12:22

@Nico.
Om een aantal redenen:
- in de V.S. en Europa is zeer veel onderzoek gedaan naar criminaliteit en de relatie tussen de strafmaat en criminaliteitscijfers, in Timboektoe niet, dus daar kan ik geen zinvolle uitspraken over doen;
- de Amerikaanse samenleving is goed te vergelijken met de Nederlandse voor de m.b.t. criminaliteit relevante zaken, zoals samenlevingstype (veel nadruk op individuele vrijheid), urbanisatiegraad, welvaartsniveau enz.

Singapore is beter te vergelijken en daar is ook iets over bekend: het is een stadstaat met een autoritair bewind en zeer veel sociale dwang en controle. Zoals je weet is de criminaliteit na de val van de Sovjet Unie in Rusland ook met zeer grote sprongen toegenomen. Open samenlevingen met een hoge mate van persoonlijke vrijheid kennen zonder uitzondering een hogere mate van criminaliteit. Dat is in zekere zin de tol die we moeten betalen voor een open samenleving.

Stoffel - 05-03-2012 | 12:33

@Wim nog eens.

Criminaliteit in Nederland daalt niet? Volgens het CBS wel.
En daar gaat het om het aantal bij de justitie gemelde gevallen, de berekening van het aandeel opgeloste zaken volgt pas daarná.

De criminaliteitscijfers dalen dus (hoewel niet bij elke categorie evenveel en er zijn enkele categorieën waar geen daling valt waar te nemen of een grillig verloop over de jaren heen) maar over de totale criminaliteit is geen misverstand mogelijk: die daalt. en die daalt ONDANKS de grote aangiftebereidheid (stijgende) EN de daling van het aantal aangiftes die niet in behandeling worden genomen.

"De onderzoeken waarnaar u verwijst zijn bijna zonder uitzondering afkomstig van de instanties die beroepsmatig baat hebben bij de criminalisering en de nazorg van criminelen die hun vaak veel te korte straf erop hebben zitten".

Allereerst is dit een drogreden (argumentum ad hominem). Als volgt te weerleggen:
1. als belanghebbenden hun onderzoek wetenschappelijk correct hebben uitgevoerd, hebben zij gewoon gelijk, belanghebbend of niet;
2. als we alle wetenschappelijke onderzoeken op deze manier als jij doet beoordelen, dan kunnen we, letterlijk, ALLE wetenschappelijk onderzoek opgeven want ALLE wetenschappers in welk instituut ter wereld ook, worden ERGENS uit betaald;
3. vervolgens: hebben degenen die met alarmerende misdaadcijfers komen er soms géén belang bij om dat te doen? De politiecommissaris krijgt immers méér geld als hij de alarmklok heeft geluiden.

Bovendien zit je onzin te verkopen want criminologisch onderzoek is bijna NIET "zonder uitzondering afkomstig van de instanties die beroepsmatig baat hebben bij de criminalisering en de nazorg van criminelen" maar voornamelijk door universiteiten of daaraan gelieerde instituten.

Stoffel - 05-03-2012 | 12:49

1 2 3 4 5 Volgende

Reageren

Naam: E-mail: Reactie:

Regels voor artikelreacties

Het Brabants Dagblad lezers graag de mogelijkheid te reageren op nieuwsartikelen. Hieraan zijn voorwaarden verbonden. Lees de regels.

1. Het Brabants Dagblad houdt zich het recht voor om zonder opgaaf van redenen reacties te weigeren of te verwijderen.
2. Reacties met als afzender een overduidelijk valse naam, bijvoorbeeld die van een bekende Nederlander, of met in de afzender scheld- of schuttingwoorden worden niet geplaatst.
3. Verwijzingen naar websites worden niet geplaatst.
4. Er mag geen sprake zijn van het schenden van het copyright van derden (citeren mag, complete publicaties overnemen niet).
5. Letterlijk identieke reacties worden niet geplaatst.
6. Reacties in een buitenlandse taal kunnen we niet plaatsen.
7. Commerciële boodschappen worden niet geplaatst
8. Reacties die het technisch functioneren van de website zouden kunnen hinderen, worden niet geplaatst.
9. Reacties waarin niet fatsoenlijk wordt omgegaan met anderen, andermans mening niet wordt gerespecteerd of anderen worden beschuldigd worden niet geplaatst.
10. Oproepen tot oproer en demonstraties worden niet geplaatst.
11. Doodsverwensingen en reacties met scheldwoorden en/of beledigingen worden niet geplaatst.
12. De wet mag niet worden overtreden. Denk met name de wetsartikelen over discriminatie.
13. Van -ook geweigerde- reacties waarin concreet bedreigingen worden geuit tegen personen of groepen personen, doen wij aangifte.

Het IP-adres vanwaar wordt gereageerd wordt vastgelegd.

Zie ook de Leidraad ethisch handelen van de redactie van het Brabants Dagblad.