Tekstgrootte

Wordt het The Mask, Vincent de Vampier, of toch Kinetic Yelle? In het tweede seizoen van De Nieuwe Uri Geller Show gebeuren volgens SBS6-presentatoren Uri Geller en Tooske wonderbaarlijke dingen. Gedachten worden feilloos gelezen en de toekomst wordt in details voorspeld. Mentalisten stelen de show door het publiek te verbazen met onmogelijk geachte acts waarbij BN'ers worden gebruikt als gewillige medeplichtigen.

Het grote toneelstuk dat De Nieuwe Uri Geller Show heet, weet wekelijks bijna 1,5 miljoen kijkers te trekken, onder wie veel jeugd. Het is ons te doen om het lot van die jeugd.

Het acteertalent van Geller, Tooske, de kandidaten en de BN'ers kent geen grenzen. Gelukkig weten de meesten dat het hier gaat om goochelacts en dat het allemaal niets te maken heeft met wonderbaarlijke gebeurtenissen, laat staan paranormale verschijnselen of het bovennatuurlijke. Het is allemaal doorgestoken kaart. Maar hoe zit het met de jeugdige kijkers? Snappen ook zij dat het gaat om toneel? Hoe interpreteren kinderen van (zeg) 13 wat ze voorgeschoteld krijgen op een SBS6-vrijdagavond, knabbelend aan de chips? De Nieuwe Uri Geller Show bederft de jeugd. Eerst wordt er een beeld geschetst waarin telepathie, telekinese, en andere paranormale 'energie-overdrachten', werkelijk bestaan in onze alledaagse wereld - en vervolgens wordt voor de jeugdige kijkers verzwegen dat het allemaal nep is!

Bij een groots en bijna iedereen omvattend cultureel toneelstuk als Sinterklaas is dat moment van ontmaskering gelukkig standaard onderdeel van de opvoeding. Vroeg of laat weet elk kind dat Sinterklaas niet bestaat. Maar wie doorbreekt Gellers aantrekkelijke illusie van het bestaan van paranormale gaven? Niemand.

Misschien mogen we hier toch hopen dat ouders en scholen ons te hulp schieten om de jeugd te vrijwaren van blijvende misvattingen over de wereld. Wij stellen onze hoop inderdaad op het richtinggevende effect van de leerstof zoals die wordt aangeboden op steeds meer middelbare scholen in de lessen filosofie.

Wellicht bestaat rond filosofie als structureel vak op middelbare scholen nog enige twijfel. Is filosofie niet bij uitstek een tak van denksport waarin onnodig veel ruimte wordt geboden aan de meest vreemde opvattingen? Is filosofie op school dan ook niet de onbeheersbare plek waar vrijuit gesproken kan worden over paranomale verschijnselen? Ja en nee.

Ja, tijdens lessen filosofie mag echt elk onderwerp ter sprake komen om het vervolgens te onderwerpen aan een kritische blik. En nee, daarbij blijft filosofie nu juist niet steken in warrige verhalen en esoterische ideeën. In tegendeel, in de lessen filosofie wordt de jeugd gered uit de handen van invloedrijke media en mediums, wordt de jeugd geleerd zelfstandig, maar goed geïnformeerd, te denken. En dat kost moeite en vergt training. En het wordt ons op scholen en universiteiten niet makkelijker gemaakt door de alomvattende aanwezigheid van programma's als De Nieuwe Uri Geller Show.

De tijd die het ons kost om kinderen, tieners, en jong volwassenen, tot de conclusie te laten komen dat het bestaan van paranormale verschijnselen een grote illusie is, neemt buitenproportioneel toe. Het neemt de schaarse tijd in beslag die we veel liever besteden aan het beoordelen van serieuze kennis en vooronderstellingen over onze complexe wereld. Zaken die zo'n cruciale rol spelen in de poging werkelijke problemen op te lossen en waarmee het lot van miljoenen is gemoeid.

O, ironie! Socrates, de Griekse filosoof die aan het begin stond van het Westerse denken, werd door de stadstaat Athene veroordeeld tot het drinken van de gifbeker, omdat hij de jeugd zou bederven met zijn kritische ondervragingen. Heden ten dage weten we wie werkelijk de gifbeker zou moeten drinken. En we weten wat de verdwaasde en verdwaalde jeugd weer op het pad der bruikbare kennis kan zetten.

Dr. Herman de Regt is wetenschapsfilosoof aan de Universiteit van Tilburg. Dr. Tjeerd van de Laar is filosofiedocent in Tilburg en Den Bosch.

© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.

  Sorteer reacties

Reageren