De krant: het wordt nooit meer zoals 't was

foto Albert van den Boomen

Maar of de regionale krant onmisbaar is, lijkt nog maar de vraag. Voor veel Nederlanders is het geen vraag meer: de regionale oplage is de afgelopen tien jaar met zo'n 15 procent teruggelopen.

Tot tien jaar geleden ging het goed met regionale kranten. Het ging zelfs prima. In vrijwel elke plaats had één titel het nieuws- en reclamemonopolie. Regionale - en lokale omroep werd nauwelijks serieus genomen, internet werd weinig gebruikt terwijl huis-aan-huisbladen in handen waren van dezelfde dagbladuitgever.

In de tweede helft van de jaren negentig dalen de oplages en de advertentie-inkomsten. Jongeren lezen minder de krant, het automatisme van het abonnement op de regionale krant verdwijnt. Internet is een volwaardige – gratis – nieuwsbron geworden terwijl regionale radio en tv zich tot geduchte concurrenten hebben ontwikkeld.

Wat de kranten daar tegenover plaatsen is magertjes, en als ze wat doen, doen ze dat betrekkelijk laat. Internet wordt met argwaan bekeken omdat men geen concurrent voor de eigen krant wil scheppen. Andere aanbieders hebben daar geen last van, waardoor veel regionale kranten later gedwongen worden meer nieuws op internet te zetten – vaak onder protest van een deel van de redactie. De meest revolutionaire verandering: de tabloid, heeft de oplagedaling ook niet gestopt.

Het lijkt er sterk op dat men bij kranten nog niet helemaal gewend is aan het nieuwe speelveld, de nieuwe spelers en de nieuwe regels. De zelfvoldane monopolist ziet zich geconfronteerd met agressieve concurrenten, onwillige lezers, calculerende adverteerders en veeleisende eigenaren.

Een deel van de problemen waarmee regionale kranten geconfronteerd worden, zijn betrekkelijk onoplosbaar. Internet zal alleen nog maar belangrijker worden, jongeren zullen andere media gebruiken, de vergrijzing gaat gewoon door, allochtonen lezen nu eenmaal weinig kranten terwijl de nieuwkomers in de Vinex-wijk ook geen abonnement op de regionale krant nemen.

De krant zal zich moeten schikken in die nieuwe rol. Het wordt nooit meer zoals vroeger. Er zal met minder mensen meer gedaan moeten worden, terwijl de oplage voorlopig zal blijven dalen. Er moet efficiënter en inventiever worden gewerkt – zowel op de redactie als bij de advertentieverkoop. Het merk van de regionale krant moet uitgebuit worden, de urgentie van het nieuws moet hoger. Het is vooral die urgentie die lijkt te ontbreken: de krant bevat te weinig verhalen waar men op verjaardagen, bij de bakker en langs de lijn over napraat. Als je krant niet meer automatisch onmisbaar is, moet je jezelf onmisbaar maken.

Bij journalisten is zo'n analyse niet erg populair. Het zijn vooral de anderen die schuld hebben aan de malaise: internet, gratis kranten, huis-aan-huisbladen, de overheid, de adverteerders, de lezers en de eigenaren. Allemaal waar – althans een beetje waar – maar dat neemt niet weg dat journalisten bijna de enigen zijn die er wat aan kunnen doen. De enige 'andere' van wat meer positieve inbreng verwacht zou mogen worden is de eigenaar. Maar op dat gebied hebben Nederlandse kranten het niet getroffen.

Nederlands grootste uitgever PCM is de afgelopen jaren ruim 300 miljoen euro lichter gemaakt door de Britse investeerder Apax terwijl De Telegraaf met een gokje op de optiemarkt zo'n 200 miljoen euro in rook zag opgaan. Voor Wegener – ook de uitgever van het Brabants Dagblad – ziet het er nauwelijks rooskleuriger uit. De Britse eigenaar Mecom heeft de aandeelhouders hogere rendementen beloofd en die kunnen alleen maar gerealiseerd worden door fiks te bezuinigen. En daarmee is misschien wel het grootste probleem aangekaart waarmee regionale kranten te maken hebben.

Het gaat namelijk helemaal niet zo slecht met regionale dagbladen. In het verspreidingsgebied van het Brabants Dagblad leest nog steeds zo'n 40 procent de krant, waarbij de rendementen behoorlijk zijn. Het merk is sterk, de nieuwsagenda wordt nog steeds door de krant bepaald. Om die positie te handhaven en waar mogelijk te versterken moet ook geïnvesteerd worden in nieuwe projecten. En daar lijkt nu geen ruimte meer voor, het geld dat verdiend wordt verdwijnt naar de Britse eigenaar die nog hogere afdrachten eist (dus bezuinigen). En al druk je foto's op z'n kop en schrijf je alleen maar persberichten over, de meeste lezers en adverteerders lopen niet meteen weg. Op korte termijn een zegen voor de eigenaar die binnen vijf jaar de krant toch weer verkoopt. Maar op lange termijn een ramp voor de regio.

Piet Bakker is lector crossmedia content aan de Hogeschool Utrecht en universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam

Sorteer reacties

Reageren

Naam: E-mail: Reactie:

Regels voor artikelreacties

Het Brabants Dagblad lezers graag de mogelijkheid te reageren op nieuwsartikelen. Hieraan zijn voorwaarden verbonden. Lees de regels.

1. Het Brabants Dagblad houdt zich het recht voor om zonder opgaaf van redenen reacties te weigeren of te verwijderen.
2. Reacties met als afzender een overduidelijk valse naam, bijvoorbeeld die van een bekende Nederlander, of met in de afzender scheld- of schuttingwoorden worden niet geplaatst.
3. Verwijzingen naar websites worden niet geplaatst.
4. Er mag geen sprake zijn van het schenden van het copyright van derden (citeren mag, complete publicaties overnemen niet).
5. Letterlijk identieke reacties worden niet geplaatst.
6. Reacties in een buitenlandse taal kunnen we niet plaatsen.
7. Commerciële boodschappen worden niet geplaatst
8. Reacties die het technisch functioneren van de website zouden kunnen hinderen, worden niet geplaatst.
9. Reacties waarin niet fatsoenlijk wordt omgegaan met anderen, andermans mening niet wordt gerespecteerd of anderen worden beschuldigd worden niet geplaatst.
10. Oproepen tot oproer en demonstraties worden niet geplaatst.
11. Doodsverwensingen en reacties met scheldwoorden en/of beledigingen worden niet geplaatst.
12. De wet mag niet worden overtreden. Denk met name de wetsartikelen over discriminatie.
13. Van -ook geweigerde- reacties waarin concreet bedreigingen worden geuit tegen personen of groepen personen, doen wij aangifte.

Het IP-adres vanwaar wordt gereageerd wordt vastgelegd.

Zie ook de Leidraad ethisch handelen van de redactie van het Brabants Dagblad.