Dat hoort er toch vanzelfsprekend bij in een verpleeghuis: 'Dat je
regelmatig kunt gaan wandelen met een bewoner, dat je mee kunt gaan als
begeleider naar een doktersbezoek of naar de tandarts als er geen familie
beschikbaar is, dat je 's avonds of in het weekend gezellig een borreltje
kunt schenken, dat je regelmatig eens een klein praatje kunt maken, echt de
tijd kunt nemen voor de bewoner.' Aan het woord zijn achtereenvolgens een
doorsnee cliënt/familie en een doorsnee verzorgende/ verpleegkundige.Ze
hebben het over hun 'vanzelfsprekende' verwachtingen, die vaak niet
uitgesproken worden, die anno 2008 ook vaak niet realiseerbaar zijn, maar
die wel heel diep van binnen bepalend zijn over de waardering die ze hebben
voor de zorg die ontvangen wordt of over hun werk (de zorg die gegeven
wordt) in een gemiddeld verpleeghuis in Nederland.
Een verpleeghuis
is een plek waar niemand voor kiest, als je het zelf voor het zeggen hebt.
Gezond oud worden, dat willen we allemaal. Aan de mogelijkheid dat dat voor
jou of voor je familie niet is weggelegd, wil je liever niet denken. Toch
kan er een fase komen in het leven, dat het zo moeilijk wordt dat er niets
meer te kiezen valt en dat een verpleeghuis de enig aangewezen plek is voor
jou (hopelijk tijdelijk, maar soms ook blijvend). Dan mogen we blij zijn dat
er verpleeghuizen zijn en dat er mensen zijn die bereid zijn om mensen te
helpen in deze moeilijke fase van hun leven.
Hoe kan het toch dat
er zoveel aandacht is voor de ontevredenheid in en om die huizen en zo
weinig aandacht voor de kleine wonderen die er elke dag weer plaatsvinden
als er door liefdevolle aandacht een beetje verlichting wordt gebracht in
een leven van een kwetsbare oudere?
Dit is een vraag die mij al
lang bezighoudt. Ik ben bestuurder van de VanNeynselgroep en in die functie
heb ik ervaring opgedaan met klachten van cliënten, families en medewerkers.
In mijn zoektocht naar oorzaken en in de vele gesprekken die ik in de
afgelopen jaren heb gevoerd over dit onderwerp zie ik een rode draad: 'de
onuitgesproken verwachting', de zogenaamde 'vanzelfsprekendheid' in het
hoofd van de cliënt/familie, maar net zo goed die zelfde onuitgesproken
vanzelfsprekendheid in het hoofd van de verzorgende/verpleegkundige. Als
deze onuitgesproken vanzelfsprekendheden niet met elkaar overeenkomen, dan
is er feitelijk onduidelijkheid zonder dat je dat van elkaar weet. Vanuit
die onduidelijke situatie worden afspraken gemaakt over de zorg in het
verpleeghuis. Als we elkaars beelden bij die afspraken niet toetsen kan het
gemakkelijk gebeuren dat we denken dat we het over hetzelfde hebben. De
afspraken worden netjes vastgelegd in het zorgplan en van daaruit wordt met
de beste bedoelingen gewerkt door de medewerkers van het verpleeghuis. Er is
echter vanaf de start een potentiële bron van onvrede, conflicten en
ellende, (die overigens maar zelden escaleert, maar veel vaker tot
teleurstelling en stil verdriet leidt).
Er is de laatste jaren veel
veranderd in de verpleeghuiszorg; de zorg is 'verzakelijkt'; bewoners van
verpleeghuizen en hun familie krijgen steeds meer de mogelijkheid om te
kiezen, zodat er een (zorg)plan kan afgesproken worden dat zo goed mogelijk
bij hen past. Dat is natuurlijk prima, maar ze worden ook geacht te weten
waar ze voor kiezen en dat laatste is natuurlijk heel wat anders; bovendien
vaak niet het geval of gewoon onmogelijk.
Communicatie en
voorlichting: wat hoort er bij en wat niet, duidelijk zijn over wat de
(on)mogelijkheden zijn, duidelijk benoemen en doorspreken met elkaar. Dat
schiet er te vaak bij in - de onuitgesproken verwachtingen, ook omdat je
niet weet wat je te wachten staat als cliënt. En de tijd dringt.
De verpleeghuizen zouden meer vanuit de cliënt moeten kijken en invoelen
vanuit de belevingswereld van de cliënt. Het is en blijft een grote
emotionele stap voor een oudere.
De begeleiding vanuit de
verpleeghuizen om die grote stap te nemen moet beter worden. Als je de keuze
goed en zorgvuldig doet dan komt er meer rust, erkenning en waardering. De
verpleeghuizen zijn een eindje op weg maar er is nog een lange weg te gaan.
Ik wil hier ook een oproep doen aan alle cliënten en familieleden om vooral
helder te zijn over wat zij verwachten en wensen, om zich uit te spreken
(ook al is dat niet gemakkelijk) en zo een bijdrage te leveren aan heldere
afspraken over de zorg.
Als je weet waar je aan toe bent, dan weet
je ook waar je zelf of je familie voor moet zorgen.
Gabriëlle
F.P.M. Davits is algemeen directeur van de VanNeynselgroep in 's
Hertogenbosch.-
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
