Niet beschikbaar!
Een van de mooiste uitvindingen van het menselijk brein is de tijdmachine. We vinden zo'n apparaat onder meer in romans (H.G. Wells, Thea Beckman), stripalbums (Suske en Wiske) en talloze films.
Een tijdmachine brengt mensen terug in de tijd, iets dat, helaas of gelukkig, alleen in onze fantasie mogelijk is. Het reizen door de tijd is niet alleen een bron van avontuur en vermaak, maar spoort ook aan tot nadenken en filosoferen. Want stel dat tijdreizen tot onze mogelijkheden behoort, kan een tijdreiziger dan ook invloed uitoefenen op de geschiedenis en daarmee op zijn eigen leven? Op dit gegeven heeft Selden Edwards een knappe roman gebouwd, die zijn hoofdpersoon Wheeler Burden vanuit de jaren tachtig min of meer parachuteert in het Wenen van 1897. Het is de bloeitijd van de cultuur in Wenen, waar in de koffiehuizen intellectuelen en kunstenaars bevlogen debatteren over politiek, kunst en leven. Het is ook aan de vooravond van de onvermijdelijke neergang van de Oostenrijkse hoofdstad die na de Eerste Wereldoorlog nooit meer zijn oude luister zal hervinden.
Fin de siècle is alleen om de prachtige stofomslag al begeerlijk. De roman is het debuut van de Amerikaanse schrijver Selden Edwards die er meer dan dertig jaar aan heeft gewerkt. Edwards heeft zijn tijd goed gekozen, want het Wenen van net voor de eeuwwisseling vormt een scharnierpunt in de geschiedenis, waar figuren als Sigmund Freud en Gustav Mahler de eerste schreden zetten op het pad naar eeuwige roem. Wenen is daarnaast de stad waar de haat tegen joden langzaam maar onstuitbaar groeide.
Wheeler Burden – in zijn eigen tijd befaamd honkbalspeler en rockster – weet niet hoe hij in het Wenen van 1897 is terechtgekomen, wel is hij door zijn studietijd goed bekend met de stad, omdat zijn meest geliefde leermeester er vandaan kwam.
Als hij in contact komt met Sigmund Freud, weet hij bijvoorbeeld meer over diens theorieën dan de grondlegger van de psychoanalyse zelf. Burden maakt verder kennis met een aantal vooraanstaande denkers en kunstenaars en werpt op afstand een blik op de 8-jarige Adolf Hitler. Maar hij ontmoet ook mensen die in zijn leven in de twintigste eeuw belangrijk voor hem waren. Zo dringt zich steeds weer de vraag op of je als tijdreiziger invloed mag uitoefenen op anderen, op het gevaar af dat je daarmee je eigen bestaan ondergraaft.
Daarnaast is Fin de siècle een schitterende roman over opgroeien tot volwassenheid, over het Wenen van eind negentiende eeuw, honkbal, muziek en over maatschappelijke verantwoordelijkheid. Ook al is het gegeven totaal onbestaanbaar en stapelen de toevallige ontmoetingen zich er op, Selden slaagt erin van het begin tot het eind te boeien.
Selden Edwards - Fin de siècle. Vertaling Adriaan Krabbendam. Signatuur, 441 pagina's, 22,95 euro,
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
