Niet beschikbaar!
Henk Neven en Mijke Sekhuis in 'Der Vampyr' van Heinrich Marschner. foto Diederik van der Laan/GPD
'Der Vampyr' is een pareltje, maar wie weet dat? De opera van Heinrich Marschner raakte bedolven onder de lawine van opera's die Richard Wagner na hem maakte. Voor het Amsterdamse Grachtenfestival is 'Der Vampyr' opgedoken en opgepoetst.
In de regie van Michiel Dijkema mag deze romantische griezelopera de komende dagen weer glanzen. De muziek van Marschner uit 1828 is verassend luchtig, speels en melodieus, maar ook donker en dramatisch. Zoals dat hoort bij een spannend verhaal. Geheel naar de mode van Marschners tijd: het griezelverhaal. "Je vindt dat ook in de schilderkunst en de literatuur", zegt Dijkema. "Ook het Frankenstein-verhaal is toen ontstaan."
Ofschoon het publiek in Marschners tijd het verhaal wat ver vond gaan, gelooft Dijkema dat het nu echt een stuk is voor een breed publiek."Gedateerd? Het libretto staat in wezen in de lijn van wat Hollywood ons vaak biedt." Het verhaal gaat over Lord Rutphen die wegens meineed als straf moet leven als een vampier.
Gespeeld door de jonge, maar gelauwerde Nederlandse bariton Henk Neven, bezingt Rutphen uitgebreid hoe erg dat is. Hij moet zich zelfs voeden met het bloed van zijn gezin, mét zijn jongste dochtertje van vijf. Met een geamuseerde glimlach zegt Dijkema: "Hij vertelt hoe ze roept: 'O pappa vermoord me niet'." Ook moet Rutphen binnen 24 uur drie bruiden tot zich nemen, anders sterft hij. De eerste twee laten zich graag verleiden, gefascineerd als ze zijn door het kwaad. Alleen de laatste biedt weerstand.
Een gegeven dat ook een beetje doet denken aan Mozarts 'Don Giovanni'. Wat heet: volgens Dijkema kon Marschner daar nauwelijks genoeg van krijgen. "Hij heeft die opera veel gedirigeerd." 'Der Vampyr' speelt in Schotland Marschner baseerde zich op een toneelstuk dat was ontleend aan een boek van Polidori." "Als je de muziek van Marschner nu vergelijkt met die van tijdgenoten, sta je er versteld van hoe ver hij was in het hoorbaar maken van de spanning in het verhaal. Enerzijds hoor je Weber terug, anderzijds was hij een voorbeeld voor Wagner. Zonder de ballade van Malwina had Wagner nooit de grote aria van Senta in 'Der Fliegende Holländer' geschreven. Ook hoor je Fafner uit 'Der Ring' al voorbijkomen. Wagner heeft 'Der Vampyr' ook gedirigeerd en heeft een aria van een nieuw slot voorzien." Hoe mooi ook, het werk moest ingekort worden van ruim drieënhalf naar een kleine, maar krachtige twee uur. "Dat dat was nodig. Goed ook voor de spanning." Het grote orkest is ingekrompen tot een handzaam ensemble, dat in de arrangementen van Bob Zimmerman de kleuren van de diverse instrumenten mooi tot hun recht laat komen. "Dankzij die kleinere bezetting hoefden we geen grote 'Wagnerstemmen' aan te trekken, maar konden we kiezen voor zangers die goed de belcantoachtige passages kunnen zingen. Het koor liet Dijkema zelfs helemaal weg. In plaats daarvan zingen de negen solisten een duizelingwekkend aantal dubbelrollen. Volgens sopraan Hanneke de Wit, die de rol van Malwina zingt, heeft dat een groot voordeel. "'Der Vampyr' heeft Jekyll en Hyde-trekken: in ieder mens schuilen goed en kwaad. Zangers die de ene keer iets goeds uitstralen, spelen daarom in de volgende scène het kwaad. De satan speelt ook een priester." Dat de opera in de vergetelheid raakte, heeft volgens Dijkema onder meer te maken met de volkse naïviteit die ook in het werk zit.
'Der Vampyr'. Amsterdam, Muziekgebouw aan het IJ , 16, 18, 20 augustus. www.grachtenfestival.nl
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
