Een foto van Wiesje Peels.
Een still uit een videodrieluik van de uit Den Bosch afkomstige Anne-Marie van den Thillart.
Sleutelhangers die kunnen drijven, een van de producten die Ginette Blom ontwikkelde.
1/3
Dinsdag 20 november 2007 - BREDA - De aardappelboer in West-Brabant kijkt
alsof hij water ziet branden. De Zuiderwaterlinie? "Nooit van gehoord."
De reactie van de boer in een film van Jan Wessendorp en Auke van der Heide
is typerend. In tegenstelling tot de Hollandse Waterlinie, is de 200
kilometer lange Brabantse Zuiderwaterlinie tussen Bergen op Zoom en Grave
relatief onbekend. Er zijn ook niet zoveel forten en schansen bewaard
gebleven als in de voormalige republiek Holland.
'Branding de
Zuiderwaterlinie', een samenwerking tussen de provincie, de gemeente Den
Bosch en de Noord-Brabantse Kunststichting (NBKS) in Breda, moet helpen de
verdedigingslijn uit de anonimiteit te halen.
Branding, een
modieuze marketingterm voor 'een product in de markt te zetten', betekent in
dit geval dat acht kunstenaars ermee aan de slag gingen. Ze bezochten fort
Crèvecoeur, de Lunetten, fort Hedikhuizen of de vesting Heusden en maakten
een kunstwerk. De NBKS maakte met die kunstwerken vervolgens een
tentoonstelling die nu in Breda is te zien en nog gaat reizen naar Bergen op
Zoom en Den Bosch. Ook een boekje met kaart maakt onderdeel uit van het
project.
Rob van Hoesel gaf de expositie vorm. Zo moet je voor de
film van Wessendorp en Van der Heide in een bak met een klein laagje water
stappen. Dat maakt de linie inzichtelijk, want de begin 1700 door baron
Menno van Coehoorn ontwikkelde linie was een ondiepe vlakte die bedoeld was
de opmars van vijandelijke legers uit het zuiden te vertragen. Uiteindelijk
werd de waterlinie een aantal malen ingezet tegen de Fransen.
De
kunstenaars pakten de opdracht zeer verschillend aan. Zo ontwikkelde de in
Den Bosch wonende Ginette Blom en aantal producten zoals een
Zuiderwaterlinie regenjack, een flesje water en een drijvende sleutelhanger.
Producten die later wellicht verkocht kunnen worden in een souvenirshop.
Anne-Marie van den Thillart (Den Bosch) maakte een persoonlijk getint
video-drieluik waarin ze vooral inzoomt op de oorlogsdreiging, terwijl
fotografe Wiesje Peels (Rijen) in haar drieluik juist weer focust op de
verveling van de wachtende soldaten.
Niet altijd lukte het de
kunstenaars om ook met een sterk en oorspronkelijk beeld te komen. Het
keurslijf van de opdracht en dwingend aanwezige historie zorgen er voor dat
de kunstwerken te vrijblijvend blijven en alleen kunnen functioneren binnen
de context.
Frank Havermans (Heeswijk-Dinther) is de uitzondering
op de regel. Hij vond in de resten van de bebouwing weinig terug van de
heroïsche geschiedenis en nam zijn toevlucht tot oude kaarten.
'Kapkar/zwl-9' is uiteindelijk een wonderlijk kunstwerk, een kaart als een
spinnenweb gemaakt met draadjes waarin de schootsvelden vanuit de
vestingwerken zijn aangegeven.
Branding de Zuiderwaterlinie, t/m 9 december NBKS Breda. In de loop van 2008 reist de expositie naar CBK West Brabant en CBK Den Bosch.
© Brabants Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
