Vijf vragen over het gat in de schatkist

Wat is er aan de hand met het huishoudboekje van Wouter Bos?

Eenvoudig gezegd: de minister van Financiën geeft meer uit dan er binnen komt. Consumenten houden de hand op de knip en bedrijven maken minder winst, waardoor de belastinginkomsten slinken. De oplopende werkloosheid zorgt er tegelijkertijd voor dat er miljarden extra moeten worden uitgetrokken voor uitkeringen. Of dat nog niet genoeg is lopen ook de aardgasbaten terug vanwege de lage olieprijs, waaraan de gasprijs is gekoppeld.

Hoeveel komt de schatkist tekort? Bos geeft dit jaar 32 miljard euro meer uit dan er binnenkomt, aldus een uitgelekt rapport van Financiën. Dat is net zoveel als de gehele begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, het departement dat het meeste geld uitgeeft. Bekend was al dat het kabinet twaalf miljard tekort kwam, onder meer door de dure steunoperaties aan kwakkelende banken en verzekeraars. Door de razendsnel verslechterde economie komt daar nu een tegenvaller van twintig miljard bovenop.

Moeten we ons daar zorgen om maken?

Begrotingstekorten zijn eerder regel dan uitzondering. Maar het tempo waarin het huishoudboekje van de overheid verslechtert, is ongekend. Vorig jaar was er nog een overschot, nu loopt het tekort op tot vijf procent van het bbp, de som van wat in Nederland jaarlijks wordt verdiend. Begin jaren tachtig lag het tekort nog iets hoger, maar toen krabbelde de economie juist uit een diep dal op. Nu zitten we in een vrije val en het einde is niet in zicht. Volgende week komt het Centraal Plan Bureau met nieuwe voorspellingen, die ongetwijfeld zeer somber zullen zijn.

En nu?

Het kabinet heeft twee mogelijkheden: bezuinigen of lenen. Volgens de strenge Nederlandse begrotingsregels moet er worden bezuinigd zodra het tekort groter wordt dan twee procent van het bbp. Regeringspartij CDA bepleit discipline, maar miljardenbezuinigingen duwen de vastgelopen economie nog verder in het slop. Coalitiegenoten PvdA en ChristenUnie laten het tekort liever oplopen om de economie meer lucht te geven. Dat betekent dat de staatsschuld en daarmee de rentelasten omhoog gaan; toekomstige generaties draaien daarvoor op.

Wat staat ons nog te wachten?

Pijnloze remedies werken niet meer nu de economische neergang zo snel om zich heen grijpt. Veelgehoorde mogelijkheden zijn een extra belasting op de (lage) benzineprijs, bezuinigen op ontwikkelingshulp en minder geld naar defensie.

Dat biedt op korte termijn enig soelaas, maar maakt de begroting nog niet bestendig voor de toekomst. Kabinet, bonden en werkgevers staan dan ook onder grote druk om de komende weken knopen door te hakken over heilige huisjes als verhoging van de aow-leeftijd en versobering van de hypotheekrenteaftrek.

Reageren

Naam: E-mail: Reactie:

Regels voor artikelreacties

Het Brabants Dagblad lezers graag de mogelijkheid te reageren op nieuwsartikelen. Hieraan zijn voorwaarden verbonden. Lees de regels.

1. Het Brabants Dagblad houdt zich het recht voor om zonder opgaaf van redenen reacties te weigeren of te verwijderen.
2. Reacties met als afzender een overduidelijk valse naam, bijvoorbeeld die van een bekende Nederlander, of met in de afzender scheld- of schuttingwoorden worden niet geplaatst.
3. Verwijzingen naar websites worden niet geplaatst.
4. Er mag geen sprake zijn van het schenden van het copyright van derden (citeren mag, complete publicaties overnemen niet).
5. Letterlijk identieke reacties worden niet geplaatst.
6. Reacties in een buitenlandse taal kunnen we niet plaatsen.
7. Commerciële boodschappen worden niet geplaatst
8. Reacties die het technisch functioneren van de website zouden kunnen hinderen, worden niet geplaatst.
9. Reacties waarin niet fatsoenlijk wordt omgegaan met anderen, andermans mening niet wordt gerespecteerd of anderen worden beschuldigd worden niet geplaatst.
10. Oproepen tot oproer en demonstraties worden niet geplaatst.
11. Doodsverwensingen en reacties met scheldwoorden en/of beledigingen worden niet geplaatst.
12. De wet mag niet worden overtreden. Denk met name de wetsartikelen over discriminatie.
13. Van -ook geweigerde- reacties waarin concreet bedreigingen worden geuit tegen personen of groepen personen, doen wij aangifte.

Het IP-adres vanwaar wordt gereageerd wordt vastgelegd.

Zie ook de Leidraad ethisch handelen van de redactie van het Brabants Dagblad.